Mısır’dan Günümüze Cam Ambalaj

Hijyen ve geri dönüşüm açısından önemli bir yeri olan cam ambalajlar günümüz teknolojisinde çok farklı şekiller alabiliyor. Farklı boyutlarda ve renklerde tasarlanan cam ambalajlar ürüne farklı bir bakış açısı katarken, ürünün görünürlülüğü açısından da tüketici tarafından tercih nedeni sayılabiliyor.

Camın dışında önemli bir yere sahip olan metal ambalajlarda günümüz teknolojisinde vazgeçilmez arasında yer alıyor. Bunların da dışında kağıt ambalajlarda cam kadar eski bir tarihe sahip olurken ambalaj sektörünün en yenisi olarak plastik ürünler olarak belirtiliyor.

Mısır’dan Günümüze Cam Ambalaj
Cam ambalajın öyküsü M.Ö. bin 500 yıllarında Mısır’a kadar dayanıyor. İlk olarak kap şeklinde karşımıza çıkan cama ambalaj olarak o dönemlerde kireçtaşı, soda, kum, silikatın karıştırılıp, eritilmesiyle sıcak olarak şekil veriliyordu. İlk zamanlardan beri karışımın hazırlanması ve içeriğinde çok az değişime uğranmasına rağmen şekil verme prosesinde çarpıcı değişimler göze çarpmakta. M.Ö bin 200’lere gelindiğinde ise kalıplara dökülen camdan kaplar ve kupalar yapılıyordu. M.Ö. 300 yıllarında Fenikelilerin üfleme çubuğunu icadından sonra camın tamamen şeffaf olarak üretimi milattan sonraki ilk dönemlere rastlıyor. Takip eden bin yıl içinde cam üretme tekniği yayılmaya başlarken, bu bilgi dağılımın en yavaş gerçekleştiği yer Avrupa olarak gözüküyor. 18’inci ve 19’uncu yüzyıllarda cam üretim tekniği gelişirken 1889 yılında prosesi en çok etkileyen gelişimlerden biri olan “otomatik rotary şişe yapım makinesi”nin patenti alındı. 1970’lerden sonra değeri yüksek ürünlerin muhafazasında kullanımı yaygınlaşan cam ambalajların günümüzde birçok kullanım alanı bulunuyor.

Metal Ambalajda Bonaparte Öncülüğü
Eski çağlardan itibaren önce altın ve gümüş gibi kutular şeklinde karşımıza çıkan daha sonra güçlü alaşımlar ve kaplamalarla hayat bulan metal ambalajlar günümüzde de birçok ürün için kullanıma kadar koruma görevini üstleniyor.

Teneke plakanın üretimi M.S. bin 200 yılında Bohemya’da keşfedilirken teneke ile kaplı konserve kutuları 14’üncü yüzyılın başlarında Bavyera’da biliniyordu. Kaplama teknolojisi bin 600’lere kadar bir sır olarak saklanırken bu tekniği çalan Duxe Saxony, 19’uncu yüzyılda Fransa, İngiltere ve tüm Avrupa boyunca bu tekniği ilerletiyor. William Underwood’un prosesi ABD’ye iletmesinin ardından demirin yerini, kalite ve üretimi artıran çelik alıyor.

Gıdanın metal konteynırlara nasıl güvenle konulabileceği sorusunun cevabı ise 1809’da Napoleon Bonaparte, ordunun yiyeceklerinin korunmasını sağlayan bir yöntem getirene 12 bin frank vereceğini ilan etmesiyle ortaya çıkıyor.

Parisli Nicholas Appert kalayla basılmış teneke kutudaki yiyeceğin sterilize edildikten sonra uzun süre saklanabildiği fikrini sunuyor. Bir yıl sonra İngiliz Peter Durant, kalayla basılmış silindirik konservenin keşfiyle patent alma hakkını elde ediyor.

Metal ambalaj tarihinde ilk baskılı kutu ise 1866 yılında ABD’de yapılıyor. Ticari olarak marketlere girmesi ise 1910’u bulurken ilk alüminyum folyo kap dizaynı 1950’nin başlarında gelişiyor. İlk alüminyum konserve kutları ise 1959’da ortaya çıkıyor. 1866’ya kadar kutuları açmanın tek yolu çivi ve çekiç kullanılırken daha sonra yırtılarak açılan kapaklar yapıldı, 1875 yılında ise konserve açacağı keşfedildi.

Günümüze gelene kadar birçok aşamalardan geçen her dönem kendisini yenileyen metal ambalajlar artık kullanırlılık açısından da rahatlığı beraberinde sunuyor.

Ambalajın En Yenisi Plastik
Ambalajlar arasında kullanılan en yeni materyal olan plastik 19’uncu yüzyılda icat edilmesine rağmen ilk kullanımı askeriyede savaş zamanını buluyor.

1831 yılında kauçuk ağacından distile edilen ilk ürünler çok kırılgan ve kolayca parçalanabiliyordu. 1933 ve 1950’li yıllarda Almanya prosesi elden geçirerek kullanılabilir köpüğü ortaya çıkarmasıyla izolasyon ve tampon malzeme olarak gıda sanayinin önemli bir ambalaj malzemesi konumuna geliyor.

Polyetilen Tetrafalat (PETE) ambalajın kullanımı 1977 yılında sektöre giren ambalajlı içecekler son 20 yılda kullanıma uygun hale geldi. Günümüzde plastik ambalaj tasarımı, geri dönüşebilen ve tekrar kullanılabilen plastiklere yönelmiş durumda.

Kağıt Ambalaj Çin’de Başlıyor
Cam, metal, plastik derken günümüzde şekillendirilebilir ambalaj olarak bilinen kavramın en eski biçimi kağıttır. İşlenmiş dut ağacı kabukları M.Ö. 1’inci ve 2’nci yüzyıllarda Çin’de yiyecekleri sarmakta kullanılırken sonraki bin 500 yıl boyunca kağıt yapma teknikleri gelişiyor ve Ortadoğu’ya aktarılıyor.

Buradan Avrupa’ya, 1310’da İngiltere’ye gelen kağıt yapma teknikleri Amerika’ya 1690’da ulaşabiliyor. İlk ticari karton ve kutu, Çin’den 200 yıl sonra 1817’de İngiltere’de üretilirken oluklu kağıt 1850’lerde ortaya çıkıyor, ticarette el yapımı tahta kasaların yerini oluklu karton kutular almaya başlıyor. 20’nci yüzyıl ise kağıt ve karton için en parlak dönem.