Güney Afrika, ırkçılık politikaları nedeniyle uzun süre ekonomik ambargolara maruz kalmış, demokratikleşme sürecinin başlamasıyla birlikte ilk defa 1991 yılında ABD ve daha sonra Japonya ülkeye uygulanan ambargoları kaldırmıştır.
1994 yılında ilk demokratik seçimlerin yapılmasını müteakip Güney Afrika, Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna yeniden kabul edilmiş ve İngiliz Uluslar Topluluğuna, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu ile Afrika Birliğine yeniden katılmıştır.
1948 yılındaki Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının imzalayıcı ülkeleri arasında yer alan Güney Afrika, 1995 yılında Dünya Ticaret örgütüne üye olmuştur. Avrupa Birliği ve EFTA ülkeleri ile serbest ticaret anlaşmaları bulunan Güney Afrika'nın, SACU-Güney Afrika Gümrük Birliği kapsamında Botsvana, Lesoto, Namibya ve Svaziland ile gümrük birliği bulunmaktadır.
Dış politikası tarafsız ve Afrika odaklı olarak tanımlanabilecek olan Güney Afrika, 1994 yılından sonra hem iç politikada hem de ülkenin uluslararası pozisyonunda yaşanan radikal değişiklikler sonrasında, gerek ikili düzeyde gerek Afrika Birliği ve Güney Afrika Kalkınma Topluluğu gibi bölgesel kuruluşlar düzeyinde, Afrika ülkeleri ile ticari-ekonomik ve politik ilişkilerde aktif bir siyaset izlemektedir.
Güney Afrika'nın, diğer Afrika ülkeleri ile ilişkilerinin temel unsurlarından birisini, NEPAD (Afrika'nın Kalkınması için Yeni Ortaklık - New Partnership for Africa's Development) önderliğinde uygulamaya konulan değişik programlar oluşturmaktadır. NEPAD programlarının uygulamacı kuruluşu, kıta boyunca birçok bölgesel alt gruplara sahip olan Afrika Birliğidir. 2001 yılında şekillendirilen NEPAD, temel olarak Afrika kıtasında yoksulluğun azaltılmasını, yüksek ve sürdürülebilir bir ekonomik kalkınmanın sağlanmasını hedeflemektedir.
Güney Afrika'nın diğer Afrika ülkeleri ile ilişkilerinde diğer önemli bir ayak ise 1980 yılında kurulan ve Güney Afrika ile birlikte 14 Afrika ülkesinin üye olduğu SADC-Güney Afrika Kalkınma Topluluğudur. SADC kapsamında, bölgesel kalkınmanın sağlanması hedefleri çerçevesinde, üye ülkeler arasında gümrük birliği oluşturulması, ortak para birimi kullanılması ve en nihayetinde ortak pazar oluşturulması hedeflenmektedir.
Ödemeler Dengesi ve Sermaye Hareketleri
Ödemeler Dengesi
|
Ödemeler Dengesi Milyon Rand |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
CARİ İŞLEMLER HESABI |
9.679 |
-13.660 |
-44.631 |
-62.179 |
-112.346 |
-145.016 |
|
İhracat, fob |
289.608 |
259.328 |
281.827 |
325.129 |
399.030 |
495.837 |
|
Altın ihracatı |
43.643 |
32.106 |
28.698 |
27.023 |
35.470 |
39.898 |
|
İthalat, fob |
283.004 |
264.752 |
311.759 |
358.519 |
-476.545 |
-575.956 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Hizmet gelirleri |
52.309 |
62.292 |
62.197 |
70.896 |
81.294 |
95.301 |
|
Hizmet giderleri |
57.633 |
60.285 |
66.418 |
77.384 |
-96.950 |
-116.842 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Yatırım gelirleri |
22.711 |
21.373 |
20.973 |
29.550 |
40.234 |
46.113 |
|
Yatırım giderleri |
52.111 |
56.244 |
48.823 |
60.975 |
-75.985 |
-108.573 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cari transferler |
-5.844 |
-7.478 |
-11.326 |
-17.899 |
-18.894 |
-20.794 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FİNANS HESABI |
12.435 |
-14.503 |
47.781 |
76.109 |
102.042 |
150.567 |
|
Doğrudan yatırım |
20.735 |
1.275 |
-3.566 |
36.354 |
-49.078 |
18.127 |
|
Yükümlülükler |
16.540 |
5.550 |
5.155 |
42.270 |
-3567 |
40.154 |
|
Varlıklar |
4.195 |
-4.275 |
-8.721 |
-5.916 |
-45.511 |
-22.027 |
|
Portföy yatırımı |
-4.275 |
6.547 |
40.629 |
29.903 |
129.192 |
83.206 |
|
Yükümlülükler |
5.344 |
7.548 |
46.575 |
36.026 |
144.237 |
107.374 |
|
Varlıklar |
-9.619 |
-1.001 |
-5.946 |
-6.123 |
-15.045 |
-24.168 |
|
Diğer yatırımlar |
-4.025 |
-22.325 |
8.718 |
9.762 |
21.928 |
49.234 |
|
Yükümlülükler |
304 |
14.594 |
10.881 |
31.963 |
64.160 |
61.502 |
|
Varlıklar |
-4.329 |
-36.919 |
-2.163 |
-22.201 |
-42.232 |
-12.268 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Net Hata ve Noksan |
-5.871 |
22.978 |
36.040 |
20.230 |
39.891 |
42.068 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
GENEL DENGE |
16.080 |
-4.858 |
37.528 |
34.263 |
29.792 |
47.816 |
Kaynak: South African Reserve Bank
Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları
Güney Afrika, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları tarafından, yatırım derecesi notunun uygun ve elverişli olarak değerlendirildiği birkaç Afrika ülkesinden biri konumundadır. Son yıllarda, tüm uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının, ülkedeki ekonomik gelişme ve mali istikrar sonucu Güney Afrika'nın kredi notunu yükselttikleri görülmektedir.
Afrika kıtasının en güçlü ekonomisine sahip olan Güney Afrika aynı zamanda Afrika'da en çok yabancı sermaye çeken ülkelerden birisi konumundadır. UNCTAD World Investment Report 2007 verilerine göre hazırlanan doğrudan yabancı sermaye girişi ve toplam yabancı sermaye stokuna ilişkin tablolar aşağıda yer almaktadır.
Doğrudan Yabancı Sermaye Girişi
Değer: milyon dolar
|
Bölge/Ülke |
Doğrudan Yabancı Sermaye Girişi |
||
|
|
2004 |
2005 |
2006 |
|
Dünya |
742.143 |
945.795 |
1.305.852 |
|
Gelişmiş ülkeler |
418.855 |
590.311 |
857.499 |
|
Gelişme yolundaki ülkeler |
283.030 |
314.316 |
379.070 |
|
Afrika ülkeleri |
18.018 |
29.648 |
35.544 |
|
Kuzey Afrika |
6.616 |
13.528 |
23.324 |
|
Diğer Afrika |
11.402 |
16.120 |
12.221 |
|
Güney Afrika Cumhuriyeti |
799 |
6.251 |
-323 |
Kaynak: UNCTAD World Investment Report 2007
2006 yılında ülkenin en büyük bankalarından ABSA'nın İngiliz Barclay grubu tarafından 5,5 milyar ABD Doları bedelle satın alınması, ülke tarihinde tek seferde en büyük doğrudan yabancı sermaye girişidir.
2004 yılında 799 milyon dolar olan doğrudan yabancı sermaye girişi 2005 yılında 6,2 milyar dolara yükselmiş, 2006 yılında ise özel sektörde faaliyet gösteren bazı firmaların sermayelerini azaltmaları nedeniyle doğrudan yabancı sermaye girişi negatif olarak gerçekleşmiştir.
31 Aralık 2006 tarihi itibariyle Güney Afrika'daki doğrudan yabancı yatırımların ülkelere göre dağılımı incelendiğinde, İngiltere'nin %72 oranla açık ara ilk sırada olduğu görülmekte, İngiltere'yi sırasıyla ABD, Almanya, Hollanda, Japonya, İsviçre ve Fransa izlemektedir.
|
Doğrudan Yabancı Yatırımların Ülkelere Göre Dağılımı (31 Aralık 2006) |
|||||
|
|
milyon Rand |
Oran % |
|
milyon Rand |
Oran % |
|
İngiltere |
440.257 |
72,0% |
Svaziland |
122 |
0,0% |
|
Almanya |
34.121 |
5,6% |
Namibya |
22 |
0,0% |
|
İsviçre |
12.263 |
2,0% |
Zimbabve |
2.138 |
0,3% |
|
Lüksemburg |
1.883 |
0,3% |
Mauritius |
1.376 |
0,2% |
|
Fransa |
9.157 |
1,5% |
Diğer |
159 |
0,0% |
|
Belçika |
1.336 |
0,2% |
Afrika ülkeleri |
4.074 |
0,7% |
|
Hollanda |
22.106 |
3,6% |
|
|
|
|
Avusturya |
647 |
0,1% |
Japonya |
14.725 |
2,4% |
|
Lihtenştayn |
498 |
0,1% |
Hong Kong |
36 |
0,0% |
|
İtalya |
2.909 |
0,5% |
Tayvan |
645 |
0,1% |
|
İsveç |
960 |
0,2% |
Malezya |
2.407 |
0,4% |
|
İrlanda |
1.220 |
0,2% |
Çin |
486 |
0,1% |
|
Yunanistan |
1.331 |
0,2% |
Singapur |
318 |
0,1% |
|
Diğer |
6.919 |
1,1% |
Suudi Arabistan |
-991 |
-0,2% |
|
Avrupa ülkeleri |
535.607 |
87,6% |
Diğer |
2.172 |
0,4% |
|
|
|
|
Asya ülkeleri |
19.798 |
3,2% |
|
ABD |
37.378 |
6,1% |
|
|
|
|
Kanada |
132 |
0,0% |
Avustralya |
948 |
0,2% |
|
Bermuda |
3.417 |
0,6% |
Diğer |
16 |
0,0% |
|
Diğer |
10.241 |
1,7% |
Okyanusya |
964 |
0,2% |
|
Kuzey ve Güney Amerika |
51.168 |
8,4% |
|
|
|
|
|
|
|
Uluslararası Örgütler |
111 |
0,0% |
|
Botsvana |
182 |
0,0% |
|
|
|
|
Lesoto |
75 |
0,0% |
Genel Toplam |
611.722 |
100,0% |
