İHRACAT PROSEDÜRLERI

İhracat Şekillerine Göre İşlemler

Kredili ihracat

6/1/1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (96/1) sayılı İhracat Belgesine İlişkin Tebliğ uyarınca, "İhracatçı Belgesi" 15/1/1996 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılmıştır.

6/1/1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İhracat Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (e) bendine göre, ihraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi (tek vergi numarası sahibi) gerçek ve tüzel kişi tacirler, Esnaf ve Sanatkar Odalarına kayıtlı olup üretim faaliyetiyle iştigal eden esnaf ve sanatkarlar ile joint-venture ve konsorsiyumlar ihracatçı olarak tanımlanmıştır.

Buna göre, İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen tacirlerden, bundan böyle İhracatçı Belgesi yerine, Ticaret Sicil Gazetesi ve Tek Vergi Numarası sahibi olduğunu tevsik eden belgeler aranacaktır.

İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen Esnaf ve sanatkarlardan ise, Tek Vergi Numarası mükellefliği yanında, üretim faaliyetiyle iştigal ettiklerini Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu'ndan alacakları bir belge ile tevsik etmeleri aranacaktır.

Joint-venture ve konsorsiyumlar ise, Tek Vergi Numarası mükellefliği olduğunu tevsik eden belge ve durumlarını belirtir ortaklık sözleşmesini İhracatçı Birliğine tevdi ederek üye olacaklardır.

İHRACAT PROSEDÜRLERI

İhracatçı Kimdir?

İhracatçı: İhraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi (tek vergi numarası sahibi) gerçek ve tüzel kişi tacirler, Esnaf ve Sanatkar Odalarına kayıtlı olup, üretim faaliyeti ile iştigal eden esnaf ve sanatkarlar ile Joint-venture ve konsorsiyumlardır.

İhracatçı

 

İhracatçı Birlikleri

Onay, izin, kayıt için (İhracat Şekline Göre Değişmektedir.)

 DTM,

İlgili Meslek Kuruluşları ve Banka

 Gümrük Beyannamesi ve Gerekli Diğer Belgeler

 Gümrük İdaresi

 Fiili İhracat

 Dövizin Yurda Getirilmesi

(Ödeme Şekline Göre Değişmektedir)

 Banka

  

İhracat Şekillerine Göre İşlemler

1-Özellik arzetmeyen ihracat

İhracı yasak ya da ön izne tabi malların dışında veya kayda bağlı olmaksızın yapılan ihracata "Özellik Arz Etmeyen İhracat" denilmektedir.

2- Kayda bağlı ihracat

 

Ürün aşağıda yer alan liste kapsamında ise, ihracatçı, gümrük beyannamesi ile, ilgili İhracatçı Birliğinden kayıt alarak, Gümrük İdaresine başvurmalıdır.

 

Kayda bağlı ihracat işleminde onaylanmış gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerine tevdi süresi uzatılmamak şartıyla 90 gündür. Ancak Ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki maddelerin ihracına ait onaylanmış gümrük beyannamelerinin tevdi süresi Müsteşarlıkça belirlenebilir.

 

Kayda bağlı ihracat listesi:

 

1. Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu primi kesintisine tabi maddelerin ihracı
2. Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan ödeme yapılan maddelerin ihracı,
3. Ülkemizde kredi karşılığı kurulan tesislerin bedelinin malla geri ödenmesine ilişkin özel hesaplar çerçevesinde ihracat,
4. Ülkemiz ile Rusya Federasyonu arasındaki doğalgaz anlaşması çerçevesinde ihracat
5. Ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan kısıtlama kapsamındaki maddelerin ihracı,
6. Birleşmiş Milletler Kararları uyarınca ekonomik yaptırım uygulanan ülkelere ihracat,
7. 18.12.1994 tarih 22145 sayılı RG'de yayımlanan Bitkisel ve Hayvansal Ürünlerin Ekolojik Metodlarla Üretilmesine İlişkin Yönetmelik kapsamında sertifikayı haiz mallar
8. İşlem görmemiş zeytinyağı ve işlem görmüş dökme veya varilli zeytinyağı,
9. (Yürürlükten kaldırılmıştır.)
10. Meyan kökü,
11. Ham lületaşı ve taslak pipo,
12. Yürürlükten kaldırılan "İhracat 88/29" sayılı Tebliğ'de tadat edilmiş olan maddeler

84.21: Yalnız santrifüjler

85.01: Elektrik motorları ve jeneratörler

85.02.40: Rotatif elektrik konvertörleri

85.03: 85.01 ve 85.02 Pozisyonundaki makinalarda kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar

85.04: Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin, redresörler),

85.32: Sabit, değişken veya ayarlanabilir (ön ayar yapılabilir) elektrik kondansatörleri,

85.40: Elektronik lambalar, tüpler ve valfler,

1. Wassenaar Düzenlemesi kapsamındaki malların ihracı,
2. Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (FTKR) kapsamındaki malların ihracı,
3. Kimyasal silahların geliştirilmesinin, üretiminin, stoklanmasının ve kullanılmasının yasaklanması ile ilgili sözleşme eki Liste 2 ve Liste 3'de yer alan maddeler,
4. Kimyasal silahların geliştirilmesinin, üretiminin, stoklanmasının ve kullanılmasının yasaklanması ile ilgili Viyana Sözleşmesi eki Liste 1'de yer alan maddeler,
5. Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ile bu Sözleşmeye ait Protokoller ve Değişiklikler kapsamındaki malların sadece sözkonusu düzenlemelere taraf ülkelere yönelik ihracat

 

3-Transit ticaret

 

Transit ticaret: Alış ve satış bedelleri arasında lehte fark esas olmak üzere, mal bedelleri için transfer yapılarak veya yapılmaksızın satın alınan yabancı menşeli veya Türk menşeli olup da yurt dışına satılmış (serbest bölgelere yapılan satışlar dahil) malların transit olarak veya doğrudan doğruya , İthalat ve İhracat Rejimi hükümlerine tabi olmaksızın başka bir ülkeye (serbest bölgeler dahil) satılmasıdır.

 

Özel Düzenlemeler

 

• Alış ve Satış bedelleri arasında lehte fark olması esastır.
• Transit Ticarete konu olan malların satın alınması ithalat, satılması da ihracat sayılmazlar.
• Uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanmış mallar ile Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın madde politikası itibariyle transit ticaretinin yapılmasını uygun görmediği mallar transit ticarete konu olamaz. İthalat ve ihracat yapılması yasaklanmış ülkelerden veya bu ülkelere transit ticaret yapılamaz.
• Transit ticarete konu olan mallarla ilgili olarak, ithalata ve ihracata ilişkin vergi, resim, harç ve fon tahsil edilmez.
• Transit ticarette satış bedellerinin konvertibl bir döviz cinsi ile tahsili zorunludur.
• Satış bedeli henüz tahsil edilmeden önce alış bedelinin banka kaynaklarından veya yurt içinden temin edilen dövizlerle açılan Döviz Tevdiat Hesap'larından transfer edilerek dövizle ödenmesi halinde, asgari bu kullanılan döviz tutarının transfer tarihinden itibaren 180 gün (veya ülke bazında farklılaştırılmış süreler) içinde (efektifler için Döviz Beyan tutanağı aranır) ödenmemesi halinde banka tarafından keyfiyet ilgili kambiyo merciine ihbar edilir.
• Transit ticaret faaliyetinden elde edilen satış bedelinin tamamı Transit Tacirinin serbest kullanımına bırakılır.
• Transit ticaret talepleri, Transit Ticaret Formu düzenlenmek suretiyle bankalara yapılır.

 

4-Konsinye ihracat

 

Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, şube ve temsilciliklerine mal gönderilmesi şeklinde yapılan ihracat biçimidir.

İhracatçı

Gümrük Beyannamesi

 İlgili İhracatçı Birliği

İzin

( Verilen ihraç izninin 90 gün içerisinde

kullanılması gerekmektedir.

Gümrük İdaresi

 

İhracatçı

Malın Kesin Satışı Sonrası

(Malların fiili ihraç tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde satılması gerekmektedir. Bu süre bitiminden önce başvurulmak kaydıyla haklı ve zorunlu nedenlerle izni veren merci tarafından toplam 1 yıla kadar uzatılabilir.)

 

İlgili İhracatçı Birliği

30 gün içinde kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile durum bildirilir.

bedellerinin geleceği Aracı Banka

İhracatçı gerekli belgeler ile İhracatçı Birliği ve aracı bankaya durumu bildirmektedir. İhracatçı birlikleri de verdikleri Konsinye İhraç izinlerine ait bilgileri malın kesin satışının kendisine bildirilmesinden itibaren 3 işgünü içinde aracı bankaya gönderirler. 

 

Süresi içinde satışı yapılan malların Kambiyo Mevzuatına göre bedellerinin, satılmaması halinde ise malların Gümrük Mevzuatı çerçevesinde ülkemize geri getirilmesi gerekir.

İhracatçı Birlikleri Madde veya Ülke Politikası açısından Müsteşarlıkça getirilecek düzenlemeler dışında kalan mallarla ilgili Konsinye İhracat taleplerini sonuçlandırırlar. Diğer kapsamdaki mallara ilişkin konsinye ihraç taleplerinde Müsteşarlığın görüşünün alınması gerekmektedir. 

A)	Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve ambalaj malzemelerinin daha ileri bir düzeyde işlem görmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenilmesi halinde; (Hariçte İşleme İzin Belgesi Verilir)	Dış Ticaret Müsteşarlığı
B)	Maden cevheri ve konsantrelerinin, izabe edilmek ve işlenmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde;	Maden İhracatçı Birlikleri
C)	Tamirat amaçlı, garanti hükümleri uyarınca veya bir imalat hatası nedeniyle Türkiye Gümrük Bölgesi dışına gönderilen eşya yerine ithal edilecek ürünler için;	Gümrük Müsteşarlığı

 

5-Kredili ihracat

İki ve çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatında öngörülen süreleri aşacak şekilde yurda getirilmesine imkan tanıyan bir satış şeklidir.

 

İhracatçı

 Malın cinsi, ödeme planı ve ödeme süresini içeren Satış Sözleşmesi aslı ve tercümesi

 İhracatçı Birlikleri
Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallar
için Müsteşarlık Görüşü ile

 Gümrük İdaresi
Gümrük Beyannamesi üzerine kredili ihracat meşruhatı düşülerek

 Fiili ihraç tarihinde başlayan kredili ihraç süresi;
- Dayanıksız Tüketim Mallarında 2 (iki) yıl
- Diğer Mallarda 5 (beş) yıl'ın
aşılmaması gerekmektedir. 

Kredili İhracat, uluslararası bankacılık teamüllerine göre yapılmak-tadır. Yetkili bankalar ve ihracatçılar belirtilen süredeki ödemeler ile kredi sözleşmesinde yer alan taksitlerin, süresi içinde yurda getirilerek bir bankaya satılması ile ilgili olarak şartların gerektirdiği önlemleri almak zorundadır.

İhraç bedellerinin normal döviz getirme sürelerinin dışında tahsiline olanak veren kredili ihracatta, ihraç bedelleri en geç satış sözleşmesinde belirtilen vadeleri izleyen 30 gün içinde tahsil edilir.

 

6-Bedelsiz ihracat

Karşılığında yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtdışına mal gönderilmesine bedelsiz ihracat denilmektedir. 

Kapsam	Koşul	İzin Mercii
A¹ Gerçek veya tüzel kişiler tarafından götürülen veya gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ve reklam eşyaları B¹ Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri ile garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içinde yenilenmesi gereken parçalar (İhracatçı Birliği'ne üyelik şarttır.)	Değer <10.000.-$	Bedelsiz İhraç Formu doldurulmak suretiyle Gümrük İdareleri veya Posta Gümrükleri
	Değer 10-25.000.$	Bedelsiz İhracat Formundan üç nüsha doldurulmak suretiyle İlgili İhracatçı Birliği
	Değer >25.000.-$	İhracatçı Birliğinin görüşü ile birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı
C Yabancı misyon mensuplarının, Türkiye'de çalışan yabancıların, yurtdışına hane nakli suretiyle gidecek Türk vatandaşlarının, daimi veya geçici görevle yurtdışına giden kamu görevlilerinin, götürecekleri / gönderecekleri veya adlarına gönderilecek eşya ve taşıtlar D Yurtdışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistlerin ve yurtdışında ikamet eden Türk Vatandaşlarının beraberlerinde götürecekleri / gönderecekleri veya adlarına gönderilecek eşya ve taşıtlar	Eşyaların gönderilmesi halinde, Türkiye'den satın alındığının belgelenmesi, taşıt götürülmesi halinde ise taşıtın trafik tescil kuruluşlarınca veya vergi dairelerinde kayıtlarının kapatıldığının belgelenmesi şartı ile	Gümrük İdareleri

Bedelsiz ihraç izinlerinin geçerlilik süresi 1 yıldır.

Dış Ticaret Müsteşarlığı ve İhracatçı Birlikleri, verdikleri bedelsiz ihraç izinlerinin bir örneğini talep sahibine, bir örneğini de ilgili gümrüğe intikal ettirirler.

Yukarıdaki hususlar dışında kalan özel ve zaruri durumlar Dış Ticaret Müsteşarlığınca incelenip sonuçlandırılır.

İhracında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'na prim kesintisi yapılan malların bedelsiz olarak ihraç edilebilmesi için, sözkonusu primin ödendiğine ilişkin banka dekontunun müracaat merciine ibrazı gerekmektedir. FOB değeri 1.000 ABD dolarını geçmeyen malların bedelsiz ihracı DFİF kesintisine tabi değildir.

Kayda bağlı ihracat listesinin 8,14,15,16 ve 17 inci sıralarında yer alan malların bedelsiz ihracı değerine bakılmaksızın kayda tabidir. Sözkonusu listenin diğer sıralarında yer alan mallardan değeri FOB 1.000 ABD Dolarını geçenlerin bedelsiz olarak ihracında kayıt şartı aranmaktadır.

 

7-Bağlı muamele veya takas yoluyla yapılacak ihracat

 

Takas ve bağlı muamele ticaret şekli "Karşılıklı Ticaret" olarak adlandırılan ve en genel anlamıyla kısmen de olsa ödemenin para yerine malla yapıldığı ticaret kapsamında yer almaktadır. Diğer bir deyişle, ihraç edilen malın tümüne veya bir bölümüne karşılık mal alınmaktadır. Bu ticaret şekilleri daha çok finansmanzorluklarının yaşandığı ülkelere yönelik ihracatlarda gündeme gelebilmektedir.

 

İhraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi veya kısmen döviz ile karşılandığı bir ödeme şeklidir.

 

Bağlı muamele veya takas yoluyla yapılacak ihracat için üye olunan veya bağlı bulunan bölgedeki İhracatçı Birliği'nden izin alınması gerekmektedir.

Bağlı muamelelerde süre altı (6) aydır. Ancak bu süre bitiminden önce başvurmak kaydıyla izni veren mercii tarafından 2 yıla kadar uzatılabilir.

Bağlı muamele veya takas konusu ihracat ve ithalat bedellerine ilişkin kapatma işlemleri, kambiyo mevzuatı hükümleri çerevesinde işleme aracılık eden bankalarca sonuçlandırılır.

 

İthalat ve ihracat işlemleri, hesapların izlenmesi ve işlemlerin takibi bakımından tek bir aracı banka tarafından yürütülmesi esastır. Ancak, bağlı muamele veya takas izni verildikten sonra fiili ithalat ve ihracat işlemleri başlamamışsa izin veren mercie başvurulması sureti ile aracı banka değişikliği yapılabilir.

 

İhracat ve ithalat işlemleri ihracat ve ithalattan alınan her türlü gümrük, vergi, resim ve harçlar ile fonlara tabi olarak yapılır. İhracatın desteklenmesine ilişkin mevzuat ile bağlı muamele veya takas konusu mal ve nakit ödemelerine ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır.

 

İki ülke arasındaki işlemler takas, ikiden fazla ülke arasında yapılan işlemler ise, bağlı muamele olarak adlandırılmaktadır. 

 

8-Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında yapılacak hizmetler

 

Yurtdışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitlerin Dış Ticaret Müsteşarlığı Anlaşmalar Genel Müdürlüğüne başvurmaları gerekmektedir.(İhracatçı Birliklerine üye olma zorunluluğu yoktur.)

 

Vergi, Resim ve Harç İstisnası Talepleri;

 

1. Dilekçe (imza sirkülerinde yer alan yetkililerce imzalanmış)
2. Yurtdışı Müteahitlik Proje Formu
3. İmza sirküleri (Noter tasdikli)
4. Ticaret Sicil Gazetesi
5. Son yıla ait bilanço, kar/zarar cetveli (Vergi Dairesince tasdikli)
6. İhracat Taahhütnamesi
7. Yurtdışı Müeahhitlik Karnesi (Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'ndan)
8. İşi üstlendiğini tevsik eden bilgi ve belge (İşverenle yapılan sözleşmenin aslı ve tercümesi, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın yurt dışı teşkilatınca veya sözkonusu teşkilatın bulunmadığı ülkelerde konsolosluklarımızdan o işin alındığıını belgeleyen yazı)
9. Daha önce gerçekleştirilen işlerle ilgili bilgi (Varsa)

 

Yurtdışında iş yapan müteahhit firmalar bu işle ilgili vergi, resim ve harç istisnası belgesi alabilmek için Dış Ticaret Müsteşarlığı'na müracaat edebilirler.

 

Bu belgelerin kapatma işlemi T.C. Merkez Bankası'nca yapılmaktadır.

Belge ile ilgili süre ve tadilat talepleri Dış Ticaret Müsteşarlığı'na yapılır.

Söz konusu belge 17.7.1995 tarih ve 22346 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 95/7 sayılı Tebliğin 14 ve 34. maddelerine istinaden düzenlenmektedir.

 

9-Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat

 

Malların bir bedel karşılığında, belirli bir süre kullanılmak üzere geçici olarak yurtdışına çıkarılmasına imkan tanıyan bir ihracat şeklidir.

 

İhracatçı ihraç taleplerini, 5 nüsha Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracata İlişkin Başvuru Formu ve yurtdışındaki firma veya kiralanacak malın cinsi, teknik özellikleri, miktarı, birim fiyatı, değer tutarı, kira süresi, kira bedeli, ödenme şekli, teslim yeri gibi bilgileri içeren kira sözleşmesi ile birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü'ne başvurmalıdır. (Süre 1 yıldır zorunlu nedenlerle iki yıla kadar uzatılabilir.)

 

Ticari kiralamaya konu malın yurtdışında kesin satışına ilişkin talepler, ihracat izninin bitiş tarihinden önce başvurulmak kaydıyla Dış Ticaret Müsteşarlığınca sonuçlandırılır ve ilgili Kambiyo Müdürlüğüne, aracı bankaya ve firmaya bildirilir.

 

Ticari Kiralamaya konu olan malın yurtdışında kesin satışı halinde, satış bedelinin, kesin satış faturası tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yurda getirilmesi zorunludur.

 

10-Yurtdışı fuar ve sergilere katılma (*)

 

Ülkemizi temsilen iştirak edilecek fuar ve sergileri düzenleyecek fuar organizatörü firmaların, Dış Ticaret Müsteşarlığı'na başvuruda bulunarak "Yeterlilik Belgesi" veya "Geçici Yeterlilik Belgesi" almaları zorunludur.

 

Yeterlilik belgesi almak isteyen firmalar "Uluslararası Ticari Fuar ve Sergi Organizasyonu Yeterlilik Belgesi Başvuru Formu"nu doldurarak Bağlı bulundukları Odaya onaylatmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü'ne başvururlar.

 

Gönderilecek bedelli veya bedelsiz mal ve eşyanın yurtdışına çıkışı için ise Gümrük İdarelerine muracaat edilmesi ve Fuar ve sergilerin bitişini takiben 90 gün içinde malların aynen veya satılmaları halinde bedellerinin getirilmesi gerekmektedir.

 

11-Sınır ticareti

 

Sınır ticareti, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bulunan sınır illerinde yaşayan gerçek kişilerin zaruri ihtiyaclarını karşılamak üzere karşılıklı olarak yaptıkları ticari işlemlerdir.

 

Sınır ticareti belgesinin alınması;

 

Sınır ticareti yapılabilecek illerde yerleşik gerçek kişilere müracaatları halinde ilgili Valilikce uygun görülenlere sınır ticareti belgesi verilir.

 

Yetki ve sorumluluklar;

 

Sınır ticaretinin amacına uygun olarak yürütülmesi ve izlenmesi, sınır ticareti kapsamında yapılan ithalat ve ihracat işlemlerine ait bilgileri gümrüklerde düzenlenen belgelere dayanarak takip etmek ve aylık devreler halinde DTM'na bildirmek.ile ilgili valiler yetkili ve sorumludurlar.

 

İhracatta aranan belgeler;

 

• Çıkarılan eşyanın cins, miktar ve değerini gösteren liste
• Faturalar
• Uygunluk belgesi
• Gümrük Beyannamesi

 

İthal konusu eşya ormancılık, hayvancılık, arıcılık ve bahçecilik ürünleri ile sınırlıdır. Sınır ticareti yoluyla yapılan ihracat, ihracata sağlanan desteklerden yararlanamaz. İthali ve ihracı izne bağlı olan maddelerin sınır ticaretine konu edilmesi ilgili mercilerin izni ile mümkündür.

 

Sınır ticareti kapsamında yapılan ithalat fon, vergi, resim ve harçtan muaftır.

İhracı ve ithali ilgili mevzuatla yasaklanmış ve ithali belli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddeler sınır ticaretine konu edilemezler.

 

İthalinde sağlık, standart ve kalite kontrolu uygulanan maddeler in bu ticarete konu edilmesinde sözkonusu kontrollerin yapıldığına dair belge gümrüklerce aranır.

 

Sınır ticareti yapmak için yetkilendirilen Kapılar:

 

Sınır ticareti yapmak için yetkilendirilen illeri, sınır kapıları ve karşı ülkeleri gösteren liste:

 

 

İl	Sınır Kapısı	Karşı Ülke
Ağrı	Gürbulak	İran
Van	Kapıköy	İran
Hakkari	Esendere	İran
Artvin	Sarp	Gürcistan ve Diğer B.D.T. ülkeleri
Iğdır	Dilucu	Nahçıvan
Ardahan	Türkgözü	Gürcistan ve Diğer B.D.T. ülkeleri
Gaziantep	Karkamış	Suriye
Kilis	Öncüpınar	Suriye
Hatay	Cilvegözü	Suriye
Mardin	Nusaybin, Şenyurt	Suriye
Şahlıurfa	Akçakale	Suriye
Şırnak	Habur	Irak

 

 

12-İthal edilmiş malların ihracı

 

İthalat rejimi çerçevesinde ithal edilmiş ve vergileri ödenmiş bulunan veya yurtiçinde serbest dolaşım durumunda bulunan yabancı menşeli yeni veya kullanılmış malların ihracı, Özellik Arz Etmeyen İhracat kapsamında yapılabilmektedir.

 

Ancak, İhracatı ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetleri Teşvik Mevzuatı ile Yatırımları Teşvik Mevzuatı çerçevesinde ithal edilen malların teşvik belgesi kapsamında ihracına ilişkin Teşvik Mevzuatı hükümleri ile İthalat Rejiminin mahrecine iade hükümleri saklıdır.

 

İhracatın Yapılacağı Ülkeye Göre İşlemler

 

1- Avrupa Birliği (AB) ülkelerine ihracat

 

AB ile Türkiye arasındaki ticarette ATR.1 ve ATR.3 olarak kullanılan dolaşım belgeleri, Gümrük Birliği Anlaşması imzalandıktan sonra sadece ATR olarak kullanılmaya devam edecek olup, ATR.3 Belgesi kullanımdan kaldırılmıştır. Avrupa Birliğine yapılan ihracatta, malların Katma Protokolü gereğince tavizli gümrük indiriminden yararlanılması amacıyla ATR Dolaşım Belgesinin ihracatçı ülke yetkilileri tarafından düzenlenip gümrük idarelerince vize edilmesi öngörülmektedir.

 

İhracatçı, bağlı bulunduığu odadan aldığı ATR Belgesini eksiksiz ve tam olarak doldurmalı ve odaya onaylatmalıdır . 5 nüsha olarak doldurulan Dolaşım Belgesine, 1 Adet Fatura Sureti ve Dilekçe eklenmektedir.

 

Dolaşım Belgesinin yeşil renkte zemini olan ilk nüshaları ihracatçıya verilmektedir. Beyaz renkli olan nüsha ise Gümrük İdaresinde kalmaktadır. Diğer 2 nüsha da fiili ihracatı takipeden ilk işgünü içinde Gümrük İdaresince ilgili odaya gönderilmektedir.

 

Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde (AKÇT ürünleri) parafe ettiği Serbest Ticaret Anlaşması kapsamı ürünlerin ihracatında EUR-1 Belgesinin düzenlenmesi gerekmektedir.

 

 

 

 

2- EFTA ülkelerine ihracat

 

Türkiye ile EFTA Ülkeleri arasında mevcut olan Serbest Ticaret Anlaşması gereği, EUR.I. Belgeleri, EFTA Üyesi Ülkelere ( İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) yapılan ihracatta aranan belgedir. Bu belge, TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne bağlı ihracatçının üyesi olduğu Oda'larca tasdiklenmektedir

 

Bu belgenin temininde başvuru ve onay mercii ihracatçının bağlı bulunduğu Oda'dır. Önce EUR.I. formu temin edilerek doldurulur ve buna dilekçe, gerçek fatura (Maliye Bakanlığı'ndan onaylı kontrol makbuzu veya noter tasdikli ticari fatura) ve talepname eklenerek Oda'ya müracaat edilir.

 

3-Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP) kapsamında Türkiye'ye taviz tanıyan ülkelere ihracat

 

Özel Menşe Şehadetnamesi: Genelleştirilmiş Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta özel bir menşe şehadetnamesi düzenlenmesi gerekmektedir.

 

Ülkemiz bu sistem çerçevesinde ABD, Avustralya, Kanada, Japonya, Yeni Zelanda, Rusya Federasyonu preferanslarından yararlanmaktadır.

 

Tavizlerden yararlanılabilmesi için ihracatın ilgili ülkelerden birine yapılması ve malın o ülkenin taviz tanıdığı GSP listesinde ismen yer alması gerekmektedir. Belgenin tanımında aranacak en önemli konu menşe kriteridir. 4 nüsha olarak eksiksiz ve usulüne uygun olarak doldurulan özel menşe şehadetnameleri odalarca beyan tasdiki işlemine tabi olmaktadır. Odalarca düzenlenmesinden sonra bir yazı ekinde Dış Ticaret Müsteşarlığı'na ve Bölge Müdürlüğüne gönderilmektedir. Buralardan da alınan onaydan sonra iki örneği ihracatçıya geri verilmektedir. Rusya Federasyonuna GSP kapsamında yapılan ihracatta menşe şehadetnamesinin DTM (Anlaşmalar Genel Müdürlüğü) tarafından23 nolu kaşe ile onaylatılması gerekmektedir.

 

Avusturalya ve Yeni Zelanda için resmi tasdik gerekmemektedir.

 

4-Rusya Federasyonu'na doğal gaz kapsamında yapılacak ihracat

 

Rusya Federasyonu'ndan alınan doğal gaz karşılığı bu ülkeye ihracat yapılmaktadır. Bu kapsamda yapılacak ihracata ilişkin mal listeleri yıllık olarak belirlenmekte ve yayınlanmaktadır. Doğal gaz kapsamında Rusya Federasyonu'na yapılacak ihracatta, ihracatçıların DTM'na başvurmaları ve ihracatlarını kaydettirmeleri gerekmektedir.

 

5-BM Güvenlik Konseyi Ambargo Kararları uyarınca ihracatın denetime tabi olduğu ülkelere ihracat

 

1. Irak

 

1. Gıda ilaç ve tıbbı malzeme

 

Irak'a yönelik gıda, ilaç ve tıbbi malzeme ihracı, ilgili İhracatçı Birliğine bilgi vermek kaydıyla serbesttir.

 

1. Diğer temel sivil ihtiyaç maddeleri

 

Bu tür malların Irak'a ihracı, Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi'nin iznine bağlıdır. Firmalar ihraç etmek istediği malı, ilgili Birlik kanalıyla DTM'ye intikal ettirmekte, Müsteşarlık ise bu talepleri Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi'ne göndermektedir.

 

Firmaların talepleri Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi'nden gelen cevaba (olumlu/olumsuz) göre sonuçlandırılmaktadır.

 

1. Ödeme şekilleri

 

Irak'a yönelik ihracatta, sadece peşin döviz, gayri kabili rücu akreditif ve prefinansman ödeme şekilleri kabul edilmektedir.

 

1. İthalat

 

Irak'tan ithalat, Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi tarafından yasaklanmıştır.

 

1. Hırvatistan ve Bosna – Hersek

 

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ne (Sırbistan-Karadağ) uygulanan yaptırımları kuvvetlendiren 820 (1993) sayılı Kararı uyarınca;

 

Hırvatistan Cumhuriyeti'nin, Birleşmiş Milletler Kontrolü altındaki bölgesine ve Bosna-Hersek Cumhuriyeti'nin Bosna-Sırp kuvvetlerinin kontrolü altındaki bölgelerine yapılacak transit ticarete, transit geçiş dahil her türlü ihracat ile bu ülkeden yapılacak ithalata, yalnızca, sırasıyla Hırvatistan Cumhuriyeti Hükümeti'nden ve Bosna-Hersek Cumhuriyeti Hükümeti'nden alınacak izin ile müsaade edilmesi;

 

Ancak, uluslararası insani kuruluşlarca tedarik edilerek dağıtımı yapılan hayati öneme haiz ilaç, tıbbi malzeme ve gıda maddelerinin bu uygulamanın dışında tutulması;öngörülmüştür.

 

Sözkonusu durum ve Hırvatistan'ın Birleşmiş Milletler koruması altındaki bölgelerinin yer aldığı liste tüm İhracatçı Birliklerinde ve Gümrükler Genel Müdürlüğü'nde mevcuttur.

 

Hırvatistan ve Bosna-Hersek'in kendi kontrolleri altındaki bölgelerden ise ihracat ve ithalat serbesttir.

 

1. Libya

 

BM Güvenlik Konseyi'nin 883 sayılı Kararı'nın 5. maddesi ile bazı malların Libya'ya satılması veya sözkonusu malların üretimi veya bakımı için kullanılacak her çeşit malzemenin sağlanması veya bu konuda lisans verilmesi yasaklanmıştır.

 

İhraç Konusu Ürüne Göre İşlemler

 

1- İhracatta zorunlu uygulamada bulunan standartlar

 

İhraç konusu malların, yürürlükte olan denetim tüzükleri ile uygulamada bulunan zorunlu standartlara uygun bulunduğunu ve ihraç edilebilecek nitelikte olduklarını göstermek bakımından Dış Ticaret Müsteşarlığı, Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü'ne bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlikleri'nden "Standart Kontrol Belgesi"nin temini gerekmektedir. Bu belgenin, ihracat sırasında ilgili Gümrüğe ibrazı zorunludur.

 

İhracatçı veya temsilcisi, ihracat noktalarındaki Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlikleri'nden Kontrol Beyannamesi'ni temin ederek doldurur. Başvuru belgelerini Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlikleri'ne teslim ederek, ihraç edilecek malın standardına uygunluğunun kontrolünü yaptırmak üzere bir kontrolörü alarak denetlemeye en müsait yerde kontrolünü yaptırır. Kontrolör belgeyi düzenler ve Müdürlüğün onayı sonrası ihracatçıya verilir.

 

Mal standardına uygun bulunduğu takdirde, Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenliğince gerek görülmesi halinde, ambalajların üzerine denetlendiğini gösteren işaret konuları ve ambalajların sonradan açılmasını önlemek için gerekli tedbir alınır. Denetlenmiş mal için ihracatçısına gümrüklere ibraz edilmek üzere "Kontrol Belgesi Verilir". Kontrol Belgesinin üzerinde geçerlilik süresi de belirtilir. Ayrıca ambalajlar üzerindeki parti numarası ve diğer resmi işaretler belgelere yazılır.

 

Denetlemenin en geç 24 saat içinde, depo, antrepo veya işleme yerinden denetlemeye en elverişli olanında, ihracatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle standartlarındaki kriterlere göre yapılması öngörülmektedir. Belgenin teminine harcanan zaman, partinin büyüklüğüne, ürünün bulunduğu mesafeye göre değişmektedir.

 

Dış Ticaret Müsteşarlığı, İhracatta Zorunlu Türk Standartlarına uymayan malların ihracına, ithalatçının talebinin tevsiki halinde gerekli incelemeyi yaparak izin verebilmektedir.

 

Denetleme sonunda mal standardına uygun bulunduğu takdirde, alınan numuneler, malın çeşidine göre, kırkbeş günü geçmemek üzere saklanır. Bu sürenin sonundan itibaren en geç onbeş gün içinde, ihracatçı veya temsilcisi numuneleri geri alır veya aldırır.

 

Zorunlu standart uygulaması kapsamındaki malların ihracında, bu mallarla ilgili olarak alınmış TS-ISO 9000 veya ISO 9000 veya EN 29000 belgesinin gümrük idarelerinde ibrazı halinde, Ayrıca, yurtdışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitler tarafından düzenlenecek ihraç müsadesinin gümrük idaresine ibrazı halinde, hariçte işleme yoluyla yapılacak ihracatta (geçici ihracat), Bedelsiz İhracat kapsamında yapılan ihracatta kontrol belgesi aranmayacaktır.

 

2- Uluslararası orijin ve bitki sağlık sertifikası

  

 

Bitki ve bitkisel ürün ihracatçısının, satacağı ürünlerde hastalık, zararlı maddeler ve ilaç kalıntılarının bulunmadığını gösterir "Uluslararası Orijin ve Bitki Sağlık Sertifikası" adlı belgeyi temin etmesi gerekmektedir. Konu ile muhatap kurum, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarım İl Müdürlükleridir.

 

İhracatçı, bu belgeyi temin etmek için, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğü Bitki Koruma Şubesinden Zirai Karantina Servisi Bitki İhraç Dilekçesinin bir örneği ve teknik yardım ücretinin yatırıldığına dair makbuz ile müracaat etmekte ve böylece işlemi başlatmaktadır.

 

Başvuru üzerine kontrolör alınarak ürünün yüklendiği yerde ürünün hijyenik kontrolü yapılır. Kontrolör belgeyi tanzim ederek imzalar. Ortadoğu ve Körfez ülkeleri, bu belgenin ayrıca Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Dışişleri Bakanlığı ve kendi Büyükelçilikleri tarafından da tasdiklenmesini istemektedirler. Bunun yanısıra, alıcı ülkelerin istekleri doğrultusunda yapılan laboratuvar analiz raporları da bu belgeye eklenmektedir.

 

Bu uygulamanın uluslararası geçerliliği olması nedeniyle Bitki Sağlık Sertifikası önemli bir belgedir.Bu belgenin ihracat sırasında Gümrük İdarelerine ibrazı zorunludur.

 

3- Hayvansal ürünlerle ilgili sağlık sertifikası

 

İhracatçıların canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz ürünleri ihracatında, bu ürünlerin insan ve hayvanlara geçebilen hastalıklardan temiz olduğunu gösterir "Sağlık Sertifikaları'nı temin etmeleri gerekmektedir.

 

Canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz ürünleri ile ilgili yedi ayrı belge bulunmakta olup, her biri için de yetkili kurum Tarım İl Müdürlükleridir.

 

İhracata konu mala göre değişen belgeler şunlardır: Canlı hayvanlar için "Hayvanların Orijin ve Veteriner Sağlık Sertifikası", hayvansal ürünlerde "Hayvani Maddeler İçin Veteriner Şehadetnamesi", AB'ne yönelik süt ürünleri ihracatında "IMA1 Sertifikası" ve deniz ürünleri için "Model I ve Model II Sertifikaları". Model I; "Taze, Soğutulmuş veya Dondurulmuş Balık, kabuklu Deniz Hayvanı, Taze Yumuşakçalar (canlı veya ölü), Deniz kestanesi, Mürekkep Balığı, Deniz Memelileri, Kurbağa ve Etleri İle İlgili Sağlık Sertifikası'nı; Model II ise "Deniz ve tatlısu Ürünlerinin Tuzlanmış, Salamura Edilmiş, Kurutulmuş, Füme Edilmiş, Hazır ve Konserve Şekilleriyle, Balık Yağları ve Deniz Memelilerine Ait Ürünlerle İlgili Sağlık Sertifikası"nı; Etler ve yenilen sakatatlar ile insan gıdası olarak kullanılan maddeler için uluslararası orijin ve veteriner Sağlık Sertifikası'nı; deri, yün ve insan gıdası olarak kullanılmayan hayvan maddeleri için uluslararası orijin ve Sağlık sertifikası'nı ifade etmektedir.

 

İhracatçının matbu dilekçe, teknik yardım ücretinin yatırıldığına dair makbuz ve Yurtiçi Sevk Raporu ile Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğüne bağlı ihracatla Yetkili Tarım İl Müdürlüklerine müracaat etmesiyle işlem başlamış olur.

 

İl Müdürlüğünden ilgili veteriner ya da kontrolörce Hükümet Genelgesine uygun olarak canlı hayvanlar tartılır, cinsiyetleri tesbit edilir, alıcı ülkelerin talepleri doğrultusunda laboratuvar analizleri yapılarak raporlar düzenlenir. Bu işlemler sonrası ortalama üçer nüsha belge tanzim edilmektedir.

 

4- Analiz raporu gerektiren ürünler

 

1. Halı expertiz raporu

 

Eski Eserler Mevzuatı uyarınca, eski eser niteliği taşıyan malların ihracı yasaktır. Ülkemizden ihraç edilen el halılarının eski eser niteliğinde olup olmadığını belirlemek için ilgili mal, ihracatçının bağlı bulunduğu Oda'ca ekspertiz işlemine tabi tutulur. Bu işlem için bir dilekçe ile Oda'ya başvurulur. Tayin edilen iki Oda eksperi (yolcu beraberinde götürülenler için beş halıya kadar bir eksper) ve Oda memuru nezaretinde kontrol edilen halıların yeni olması halinde, değer tesbiti de yapılarak mühürlenir.

 

Tanzim edilen raporun bir sureti Gümrük İdarelerine ibraz edilmek üzere ihracatçıya verilir.

 

Oda'ca ekspertize tabi tutulan halıların eski olduğunun saptanması halinde, Türk İslam Eserleri Müzesi'nce ikinci bir ekspertiz işleminden geçirilir. Halıların eski eser olmadığını gösteren rapora istinaden Oda'ca ilk raporda yer alan hususlar da belirtilerek Gümrük İdarelerine ibraz edilmek üzere rapor sureti ihracatçıya verilir.

 

1. Hediyelik eşya ihracatında expertiz raporu

 

Ülkemizden ihraç edilen bakırdan ve pirinçten mamul hediyelik eşyaların ihracı, Eski Eserler kanunu gereğince ilgili müze eksperlerince ekspertize tabi tutulmakta ve bunun sonucuna göre düzenlenen rapora göre Gümrük İdarelerince ihracına izin verilmektedir.

 

Bu tür bir malı ihraç edecek kişilerin, bağlı bulunduğu Oda'ya bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir.

 

1. Lületaşı pipo ihracatında ekspertiz raporu

 

1972 tarihli Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Talimatı uyarınca ham lületaşının yurtdışına gönderilmesini önlemek amacıyla, ihraç edilecek lületaşı mamulleri ekspertize tabi tutulmaktadır.

 

Ekspertiz işlemi için ihracatçı, bağlı bulunduğu Oda'ya fatura ve bir form ile başvurmaktadır. Ekspertiz komitesi nezaretinde lületaşı mamulleri, ileri derecede işlem görmüş olması ve "Türk Elişi Sanatının" estetiğinden yoksun bulunmaması gibi hususlar dikkate alınarak incelenmektedir. İncelendikten sonra ambalajlanan mamuller, Bölge Ticaret ve Sanayi Müdürlüğü ve Oda tarafından mühürlenerek, Gümrük İdarelerine teslim edilmek üzere tanzim edilen bir rapor ile birlikte ihracatçıya verilir.

 

5- Kotaya tabi ürünler

 

İhraç ürününüz "Hazır Giyim ve Tekstil" ürünleri ise ve ABD ve Kanada'ya yönelik ihracat yapıyorsanız, kota uygulaması sözkonusu olabilmektedir.

Kotaya tabi ürün ihracatı için;

 

• İlgili İhracatçı Birliklerinden KOTA talebinde bulunulmalıdır.
• (Kota'dan pay alınır ise) İhracat taahhüdü altına girilmektedir.

 

İhracat bağlantısının kurulmasından hemen sonra, Gümrük ve yükleme işlemlerinden önce, Gümrük Beyannamesi ile Kayıt için İlgili İhracatçı Birliği'ne başvurulmalıdır.

 

Hazır giyim ve tekstil ürünlerinin hepsinde kota uygulanmamaktadır. İhraç edilecek ülkeye göre kota uygulanan ürün kategorileri farklı olabilmektedir. Bu konuda güncel bilgiler İlgili İhracatçı Birliklerinden temin edilebilmektedir. KOTA dağıtımı Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın gözetiminde İhracatçı Birlikleri tarafından yürütülmektedir.

 

 

İlgili İhracatçı Birlikleri	Akdeniz İhracatçı Birlikleri
	İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri
	Ege İhracatçı Birlikleri
	Uludağ İhracatçı Birlikleri
	Antalya İhracatçı Birlikleri
	Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri
	Denizli Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği

 

İhracatın yapılacağı ülkeye göre belgeler;

 

ABD Anlaşmaları kapsamında bulunan tüm kategorilerde gönderilecek her ihracat partisinde, ABD Gümrük Makamlarınca, ülkemiz ve ABD arasında 10.01.1987 tarihinde imzalanan vize Anlaşması uyarınca vize aranmakta ve vize evrakı bulunmayan malların ABD'ne girişine kesinlikle izin verilmemektedir.

 

Kanada Anlaşması kapsamında bulunan tüm kategorilerde gönderilecek her ihracat partisinde, Kanada Gümrük Makamlarınca, Ülkemiz ve Kanada arasında 20 Mayıs 1987 tarihinde imzalanan Anlaşma uyarınca, İhracat Bilgi Belgesi aranmakta ve anılan belgeyi taşımayan yüklemelerin Kanada'ya girişine kesinlikle izin verilmemektedir.

 

6 - İhracı ön izne bağlı mallar listesi

 

 

Madde	İzni Veren Kurum	Yasal Dayanak
Harp, silah ve mühimmatı (Spor ve av tüfekleri hariç)	Milli Savunma Bakanlığı	3.1.1940 tarih ve 3763 sayılı Türkiye'de Harp Silahı ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü Hakkında Kanun
Afyon ve haşhaş kellesi	Sağlık Bakanlığı	12.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun
Uyuşturucu maddeler ve 1972 tarihli Protokolle değiştirilen 1961 tarihli Uyuşturucu Maddeler Tek Sözleşmesi,1971 tarihli Psikotrop Maddelere İlişkin Sözleşme ve 1988 tarihli Uyuşturucu ve Psikotrop MaddelerinYasadışı Trafiğinin Önlenmesine İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi kapsamındaki mallar	Sağlık Bakanlığı	24.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ve 1972 tarihli Protokolle değiştirilen 1961 tarihli Uyuşturucu Maddeler Tek Sözleşmesi, 1971 tarihli Psikotrop Maddelere İlişkin Sözleşme ve 1988 tarihli Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Yasadışı Trafiğinin Önlenmesine İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi Kapsamındaki mallar	Çevre Bakanlığı	15.5.1994 tarih ve 21935 sayılı RG'de yayımlanan 7.3.1994 tarih ve 94/5419 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanmış Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi
Yaban domuzu, kurt, çakal, tilki, sansar, porsuk ile yılanlar, kaplumbağa ve kertenkelelerin canlı ve cansız halde ve bunların tanınabilir parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon	Orman Bakanlığı	13.4.1990 tarih ve 20491 sayılı RG'de yayımlanan 8.3.1990 tarih ve 90/234 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
Gübreler (Kimyevi gübreler hariç)	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	13.1.1965 tarih ve 11905 sayılı RG'de yayımlanan 19.12.1964 tarih ve 6/4090 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 27.12.1924 tarih ve 2/1771 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
Tohumlar (Orman ağacı tohumları hariç)	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	21.8.1963 tarih ve 308 sayılı Tohumlukların Tescil Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun
Su ürünlerinden su ürünleri avcılığını düzenleyen esaslar çerçevesinde avlanması yasak olan cins ve nitelikteki su ürünleri (sülükler dahil)	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	22.3.1971 tarih ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu
Yarış atları	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	7.6.1926 tarih ve 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanunu
Yem Kanunu kapsamına giren yemler	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	29.5.1973 tarih ve 1734 sayılı Yem Kanunu
Zirai mücadele ilaç ve aletleri	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	15.5.1957 tarih ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu
Veteriner ilaçları	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	1262 sayılı İspençiyarı ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununa Yeniden Bazı Hükümler İlavesine Dair 3940 sayılı Kanun
İhracat amacıyla doğadan elde edilmesi kontenjanla veya başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan doğal çiçek soğanları	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim Kararı
Damızlık büyük ve küçük baş hayvan	Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim Kararı
Şeker	T.Şeker Fab. Gen. Müd.	22.6.1956 tarihli ve 6747 sayılı Şeker Kanunu

 

7- İhracı yasak mallar listesi

 

 

Madde	Yasal Dayanak
Kültür ve tabiat varlıkları (Eski eserler)	21.7.1983 tarih ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
Hint keneviri	24.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun
Tütün tohumu ve fidesi	9.5.1969 tarih ve 1177 sayılı Tütün ve Tütün Tekeli Kanunu
Tiftik keçisi	7.6.1926 tarih ve 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanunu
İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan türler hariç bütün av ve yaban hayvanları (canlı ve cansız olarak ve tanınabilir en küçük parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon)	13.4.1990 tarih ve 20491 sayılı RG.'de yayımlanan 8.3.1990 tarih ve 90/234 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
Ceviz, dut, kiraz, armut, erik, porsuk, dışbudak, karaağaç ve ıhlamur adlı ağaç türlerinin kütük, tomruk, kereste, kalas ve taslak olarak ihracı	11.5.1974 tarih ve 14883 sayılı RG'de yayımlanan 24.4.1974 tarih ve 7/8186 sayılı Bakanlar kurulu Kararı
Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ile bu sözleşmeye ait protokoller ve değişiklikler kapsamındaki ihracat	6.6.1990 tarih ve 3655 ve 3656 sayılı Kanunlarla uygun bulunan ve 8.9.1990 tarih ve 20629 sayılı RG'de yayımlanan 1.8.1990 tarih ve 90/733 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ile Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü, 27.9.1994 tarih ve 4042 sayılı Kanunla uygun bulunan ve 28.12.1994 tarih ve 22155 sayılı RG'de yayımlanan 8.11.1994 tarih ve 94/6214 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanan Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü Değişikliği (Londra Değişikliği)
İhracatı yasak olan doğal çiçek soğanları	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı
Odun ve odun kömürü	22.12.1995 tarih ve 95/7623sayılı İhracat Rejimi Kararı
Sığla (liquidambar orientalis)	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı
Yalankoz (pterocarya carpinifolia)	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı
Datça hurması (Phoenix the ophrasti crenter)	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı
Asma, incir, fındık, antep fıstığı findanları	22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı

  

İHRACATTA KULLANILAN ULUSLARARASI DOKÜMANLAR

 

1-Sevk belgesi (Konşimento - Bill of Lading)

 

Tren, uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan ve malın taşımak üzere teslim alındığını ve varış noktasında konşimento sahibine teslim edileceğini gösteren kıymetli evrak niteliğinde bir belgedir.

 

Konşimento'da bulunması gereken zorunlu unsurlar şunlardır:

 

1. Düzenleyen kimsenin imzası (Taşıyan veya onun yetkili kıldığı kişi)
2. Taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret ünvanı
3. Taşınan malın cinsi, ölçüsü (sayı, uzunluk vs.) markası, ve diğer özelliklerine ait bilgiler
4. Tanzim tarihi ve yeri
5. Kaç nüsha olarak düzenlendiği
6. Zorunlu olmasa da konşimento'da bulunması önemli olabilecek unsurlar ise şunlardır;
7. Kaptanın adı
8. Yükletenin adı
9. Gönderilenin adı
10. Geminin adı ve uyruğu
11. Yükleme limanı
12. Boşaltma limanı
13. Navlun
14. Diğer kayıtlar

 

Konşimento genelde deniz taşımacılığında kullanılmaktadır. Hava taşımacılığında ise aynı anlamda ve benzer bilgileri içeren konşimentolar kullanılmaktadır. Kara taşımacılığında ise "Yük Senedi" kullanılmaktadır.

 

2-Sigorta belgesi

 

CIF veya CI teslim şekline göre yapılan ihracatta sözkonusu olmaktadır. İthalatçının verdiği bilgiler ve talimat doğrultusunda ve ithalatçı hesabına ihracatçı tarafından yaptırılmaktadır.

 

Dış ticarette, söz konusu olan ticari mal rizikolara karşı sigorta ettirilmiş olmaktadır.

 

3-Ticari faturalar

 

Fatura, satılan bir malın niteliği, ölçüsü ile birim satış fiyatını ve toplam bedeli gösteren bir belge olmaktadır. Satıcı tarafından düzenlenmekte ve alıcıya verilmektedir.

 

Proforma fatura: Anlaşma safhasında ihracatçı tarafından malın birim fiyatının, özelliklerinin ve satış şart-larının yer aldığı, bilgi verme amacını güden bir teklifname niteliğindeki faturadır.

Orjinal fatura: Satış işleminin gerçekleşmesinden sonra düzenlenen bir faturadır.

 

Orjinal fatura satış sözleşmesini belgeleyen veya satış sözleşmesinin var olduğuna dair kesin karine oluşturan bir belgedir.

 

İthalat veya ihracatta, gümrük işlemlerinin yapılması ve vergilerin hesaplanması için orjinal fatura gerekmektedir.

 

Orjinal fatura ihracatçı tarafından banka aracılığı ile ithalatçıya gönderilmektedir.

 

4-Navlun Faturası:

 

CF veya CIF satışta, navlun satıcı tarafından ödenmektedir. Mal ile ilgili satış faturasında, navlun tutarı mal bedeline dahil olarak veya ayrı olarak gösterilebilmektedir. Bu faturaya Navlun Faturası denmektedir. Akreditif, mal bedeli ile birlikte navlun bedelini de içeriyorsa, konişmento ve diğer sevk belgesi üzerinde "Navlunu ödenmiştir" kaydının bulunması gerekmektedir.

 

Diğer belgeler

 

Yukarıda belirtilen belgelerden başka ülke mevzuatına, malın özelliğine ve satış sözleşmesine göre başka belgeler de zorunlu olabilmektedir. Bunlar;

 

5-Menşe Şehadetnamesi:

 

İhracatçının bağlı bulunduğu Ticaret Odası tarafından tasdik edilen ve ihraç konusu malın menşeini, yani imal edildiği veya üretildiği ülkeyi gösteren belgedir. (Bu belge Harçlar Kanunu'na ekli 8 sayılı tarifeye göre harca tabidir.)

 

Genelleştirilmiş Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanıl-ması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta özel bir menşe şehadetnamesi ( Form-A) düzenlenmesi gerekmektedir.

 

6-Çeki Listesi:

 

Çeki Listesi, hangi taşıta ne kadar mal yüklendiğini, her birim, paket, çuval, vs. ağırlığı içermektedir. Gümrük idarelerince ve hasar halinde sigorta şirketlerince istenebilmektedir.

 

 

 

7-ATR Dolaşım Belgesi:

 

AB ülkelerine yapılan ihracatta düzenlenen belgedir. İhracatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından düzenlenmektedir ve ithalatçıya gümrük indiriminden yararlanma hakkını vermektedir.

 

Bu belgeler ihracatçının bağlı bulunduğu Ticaret Odası tarafından tasdik edilmektedir.

 

8-EUR.I. Belgesi:

 

Türkiye ile EFTA Ülkeleri arasında mevcut olan Serbest Ticaret Anlaşması gereği, EUR.I. Belgeleri, EFTA Üyesi Ülkelere (İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) yapılan ihracatta aranan belgedir.

 

Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde (AKÇT ürünleri) parafe ettiği Serbest Ticaret Anlaşması kapsamı ürünlerin ihracatında EUR-1 Belgesinin düzenlenmesi gerekmektedir.

 

Bu belge, TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne bağlı ihracatçının üyesi olduğu Oda'larca tasdiklenmektedir.

 

Bu belgenin temininde başvuru ve onay mercii ihracatçının bağlı bulunduğu Oda'dır. Önce EUR.I. formu temin edilerek doldurulur ve buna dilekçe, gerçek fatura (Maliye Bakanlığı'ndan onaylı kontrol makbuzu veya noter tasdikli ticari fatura) ve talepname eklenerek Oda'ya müracaat edilir.

 

9-Sağlık Sertifikası:

 

İhraç konusu malın sağlık koşullarına uygun olup olmadığını gösteren belge niteliğindedir. Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı ya da Üniversitelerin ilgili bölümlerinden alınmaktadır.

 

10-Analiz Raporu:

 

Tahlili gerektiren, özellikle gıda ve kimyasal maddelerde gerekli bir rapordur.. Genelde üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanmaktadır.

 

11-Koli Müfredat Listesi:

 

Koliye ait faturaya sığmayacak kadar kapsamlı bilgiler bu listeye dökülmektedir. Gümrüklerce ve hasar halinde sigorta şirketlerince talep edilmektedir.

 

Meslek kuruluşlarınca tasdik edilen belgeler(İhracatçı Birlikleri, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odalrı)

 

a)  ATR

b)  Menşe Şehadetnamesi

c)  GSP'ye Göre Menşe Şehadetnamesi (Form A)

1. EUR-I Belgesi

 

Gümrük Çıkış İşlemleri

 

1. Sunulacak belgelerin hazırlanması ve temini
2. Belgelerin ilgili çıkış gümrüğüne verilmesi
3. İhraç konusu malın tek tip gümrük beyannamesinde belirtilen hususlarla uygunluğunun tesbiti için muayene edilmesi. İlgili Gümrük İdaresinde Beyanname üzerindeki bilgilerle belgeler karşılaştırılır ve bu aşamada ihraç konusu malın muayenesi ve yüklenmesi için ilgili belgeler muayene memuruna verilir. İhraç konusu malların bulunduğu yere gidilerek, beyannamede belirtilen hususlara uygunluğunun tesbiti için muayene işlemi yerine getirilir.
4. Muayene işlemi tamamlandıktan sonra malın yüklenmesi. Malın Beyannamede belirtilen hususlara uygunluğu tespit edildikten sonra kolcu nezaretinde yükleme işlemine başlanır. Bu arada, ilgili nakil vasıtasına yüklenen ihraç konusu mal kurşun mühür altına alındıktan sonra, nakliyeci firma tarafından tanzim edilen karne veya manifestoların, ilgili memurlar tarafından beyannameye uygunluğu tetkik edilerek tescil işlemi yapılır ve araç yurt dışına sevkedilir.
5. Tek tip gümrük beyannamesinin kapatılması ve nüshaların ilgili mercilere gönderilmesi

 

Karne veya manifestonun tescil işlemi yapıldıktan sonra, Beyanname üzerinde gerekli açıklamayı veren kolcu beyannameyi ilgili muayene memuruna iade eder.

 

1. Çıkış işlemini yapan Gümrük İdaresi kapı veya liman gümrük idaresine eşyayı taşıyan kara nakil aracının sınırı geçmesi, liman gümrük idaresinde ise eşyanın gemiye yüklenmesini takiben beyanname kapatılarak nüshalar ilgili mercilere gönderilir.
2. Çıkış işlemleri iç gümrükle yapılıyorsa eşyayı taşıyan aracın fiilen yurtdışına çıkışının yapıldığı Kapı Gümrük İdaresince teyid edilmesini müteakip, iç gümrük idaresi Tek Tip Gümrük Beyannamesini kapatarak nüshaların ilgili mercilere gönderilmesi işlemi yapılır.

 

Tek Tip Gümrük Beyannamesine ; Ürüne, İhracat Şekline ve Ülkeye Göre Eklenmesi Gereken Belgeler:

 

1. Fatura
2. Çeki listesi (eğer gerekli ise)
3. Bitkiler ve bitkisel ürünler için "Bitki Sağlık Sertifikası"
4. Hayvansal ürün ihracatında Hayvanların Orijin ve Veteriner Sağlık Sertifikası
5. Zorunlu Standarda tabi ürünlerde "Standart Kontrol Belgesi "
6. Orman ürünleri için üretim yerinden verilmiş nakliye tezkeresi
7. Eşyanın yükleneceği nakil aracının geleceğini belirtir acenta veya kumanya belgesi (gerekirse)
8. İhracı ilgili kurumların iznine tabi ürünlerde izin belgesi
9. Tekele tabi eşyalar için bu idarece verilen nakliye tezkeresi
10. Diğer belgeler ,( ATR dolaşım belgesi, Euro.1. Belgesi v.b.)
11. Ekspertiz Raporu,
12. Kıymetli eşya veya tarihi eser olacak nitelikteki ürünler için ekspertiz raporu

 

DIŞ TİCARETE AİT ULUSLARARASI ÖDEME ŞEKİLLERİ

 

Uluslararası emtia ticareti uluslararası ödemelerin en büyük bölümünü teşkil etmektedir. Uluslararası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl dövizlerle ödenir. Ödemeler uluslararası işlem yapan bankalar aracılığı ile yapılır. Mal bedelinin ödenmesini sağlayan çeşitli uluslararası ödeme şekilleri vardır.

 

Ödeme şekillerinin bazıları daha çok alıcının, bazıları da daha çok satıcının yararına olduğunun mal bedelinin hangi ödeme şekline göre ödeneceği taraflar arasında yapılacak pazarlık ve varılacak anlaşma sonucunda belli olur.

 

Genellikle mal bedeli ödemesinin sevkiyattan sonra yapılması tercih edilir. Ancak sipariş edilen malın üretilmesi için gerekli finansmanın oluşturulması eğer sözleşme hükümleri içinde yer alıyorsa mal bedelinin bir kısmı veya tamamı satıcıya peşin ödenir. Bu durumda satıcıya güvenilmesi veya garanti sağlanması gerekir.

 

Satıcının mallar sevkedilir edilmez ödemenin yapılacağından emin olmak istemesine karşı alıcı da, satış sözleşmesinde kararlaştırılan nitelikteki malın belirlenen yerden süresi içinde sevk edilmesi ve malın gümrüklerden çekilebilmesi için belirli vesaikin gerekli süre içinde ibraz edilmesi halinde satıcıya ödemenin yapılmasını arzular.

 

Keza satıcı, alıcının güvenilir ve mali durumunun güçlü olması karşısında satış konusu mala ait ödemenin sevkiyat yapıldıktan veya malın varışından sonra ibraz edeceği sevk vesaiki mukabilinde yapılmasına veyahut vadeli bir poliçenin kabulu karşılığında ödemenin belli bir süre sonra yapılmasına, ya da alıcı tarafından mal satıldıktan sonra ödemeye rıza gösterebilir.

 

Uluslararası uygulamada kullanılan çeşitli ödeme sistemleri bu farklı isteklerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.

 

Mal bedelinin hangi dövizle ve hangi ödeme şekline göre ödeneceği tarafların aralarında yaptıkları satış sözleşmelerinde kararlaştırılır.

 

İhracat bedelleri

 

• Peşin Ödeme,
• Akreditifli Ödeme,
• Vesaik Mukabili Ödeme,
• Mal Mukabili Ödeme,
• Alıcı Firma Prefinansmanı,
• Kredili ve Kiralama Yoluyla Yapılacak Ödeme,

 

Ödeme şekillerine göre yurda getirilebilmektedir.

 

1. Peşin Ödeme

 

Alıcının, satış sözleşmesi konusu malları bedeli peşin olarak ödendiğinde kontrata uygun süre ve biçimde sevkedilmemesi halinde ilk talebinde ödemenin yapıldığı cins döviz üzerinden geri ödeneceğine dair taahhüdü veya onun hesabına hareket eden yabancı bir bankanın peşin ödeme garantisi mukabilinde, mallar henüz sevk edilmeden sipariş konusu mal bedelinin satıcıya ödettirme şeklidir. Genellikle özel sipariş üzerine üretilen malların satışında kullanılmaktadır.

 

Peşin ödeme, en fazla ihracatçının yararına olan sattığı malın bedelinin hemen tahsilini sağlayan ithalatçının ödememe ihtimalini ortadan kaldıran ödeme şeklidir. Satıcının sermayesini uzun süre bağlı kalmaktan kurtarır.

Bazı ülkeler kambiyo rejimleriyle, dövizlerin peşin olarak transferini ve ihracatın gerçekleşmemesi dolayısıyla dövizlerin geri iadesini özel kayıtlamalara tabi tutmuştur.

 

2. Akreditifli Ödeme

 

Akreditif (Akreditif uluslararası işlemlerde kısaca L/C - Letter of Credit olarak adlandırılmaktadır); İhraç edilen malların bedellerinin ödenmesi konusunda belirli şartların yerine getirilmesinden sonra ödemenin yapılacağına ilişkin bir çeşit teminattır.

 

Akreditifin açılması

 

Akreditifli ödeme sisteminin temel dayanağı, ithalatçı ve ihracatçının arasındaki para alışverişinde köprü görevi gören bankalardır. Bir bankanın yazılı olarak yükümlülüğe girerek ödeme işleminde aracılık etmesi gerekmektedir. Bu da akreditifin açılması anlamına gelmektedir.

 

İthalatçı ve ihracatçı arasında yapılan satış sözleşmesinde yer alan koşullann hepsi ödemenin yapılabilmesi için gerekli koşulları oluşturmaktadır. Bunlar çoğunlukla ticarete konu mallann kalitesiyle ilgili teknik özellikleri, belli bir birim cinsinden miktarı, birim fiyatı, teslim şekli, paket ağırlığı, nakliyesi, ödeme şekli gibi hususları içermektedir. Bu hususların yerine getirildiğini doğrulayan fatura, kalite kontrol belgesi, konşimento, menşe şahadetnamesi gibi belgelerin ihracatçı tarafından bankaya sunulması gerekmektedir.

 

Akreditif hem ihracatçıyı, hem de ithalatçıyı koruyan bir işlemdir

İhracatçı: Malları akreditif şartlanna uygun olarak sevk ettiğinde, mal bedelini tahsil edeceğinden emin olacaktır.

İthalatçı: Sevkıyatın yapılmış olduğunu ve akreditif şartlarına uygun mal gönderildiğini gösteren belgeleri ihracatçı bankaya sunmadan önce ödeme yapılmayacağından emin olacaktır.

 

Akreditif, uluslararası ticarette çok geniş bir alanda bir ödeme ve garanti aracı olarak kullanılmaktadır. Akreditifli ödemenin dünya ticaretinde çok yaygın bir kullanıma sahip olmasının nedenleri:

 

İhracatçı açısından

 

• Bir bankanın ödeme güvencesine sahiptir. (Teyidli akreditiflerde ek olarak ikinci bir bankanın güvencesine kavuşur)
• Alıcının ülkesindeki politik risk, güvenceden dolayı en alt düzeye inmiştir.
• Akreditif bağlantısı gösterilerek ihracat kredisi alınabilir.
• Yeni pazarlara girerek satışlarını artırabilir.

 

İthalatçı açısından

 

• Herşeyden önce, alıcı akreditif koşullarını yerine getirmeyen satıcıya ödeme yapılmayacağına ilişkin güvenceye sahiptir.
• Bankalar alıcı adına akreditif koşullarının yerine getirilip getirilmediğini incelerler.
• "En son yükleme tarihi"nin saptanabilmesi alıcıya (özellikle ihracatçıyı iyi tanımıyorsa) malları zamanında elde edebilme olanağını sağlar.
• Mallarını güvence olarak göstererek onları pazarlayıncaya kadar çeşitli kaynaklardan borç bulabilir.
• Eğer satıcı ile anlaşırsa, mal bedelinin belgelerin ibrazında değil de, belirli bir süre sonra ödenmesi imkanı sağlanabilir. Bu ithalatçıya zaman kazandırarak daha düşük maliyette kredi sağlama imkanı verebilir.

 

Akreditifli İşlemlerde Yer alan Bankalar

 

Akreditif iţlemlerinde genellikle ilgili iki banka bulunur; Amir banka, muhabir banka. Ancak bazı durumlarda ihracatçı, açılan kredinin kendisine yakın bulduğu üçüncü bir banka tarafından veya muhabir banka tarafından garanti edilmesini ister ve bu banka teyid eden banka olarak adlandırılır: Diğer taraftan, ihracatçıya akreditifin geldiğini ihbar eden ve "ihbar bankası" olarak adlandırılan bir üçünü banka olabilmektedir ancak bu, çoğunlukla muhabir banka olmaktadır.

 

a- Amir banka / Açan banka (Issuing / Opening bank)

 

• İthalatçının bankasıdır
• Akreditifi açar
• İhracatçı, akreditif vadesi içinde istenilen koţullan yerine getirirse ödeme yapmakla yükümlüdür.
• Ödemeyi ihracatçıya dönüş hakkı (rücu hakkı) olmaksızın yapar.
• İthalatçının istemi üzerine henüz akreditif açılmadan ihracatçıya veya muhabirine "ön bilgi" (preadvıce) verebilir.
• Kimi ülkelerde akreditifi doğruca ihracatçıya iletebilir.

 

b- İhbar bankası / Advising bank

 

• Akreditifin açıldığını ihracatçıya iletir.[1]
• Akreditifde, ihracatçıya karşı ödeme konusunda herhangi bir yükümlülüğü yoktur. Bir anlamda postane görevini üstlenmiştir.

 

c- Teyid bankası / Confirming bank

 

• Amir banka dışındaki bir banka akreditife kendi yükümlülüğünü ekliyebilir. Bu banka çoğunlukla ihbar bankası olmaktadır.
• Teyid, amir bankanın yükümlülüklerini yerine getireceğine ilişkin olarak bir diğer bankanın kesin taahhüdünü ortaya'koymasıdır.
• Teyid eden bankanın birinci derecede sorumluluğu vardır.
• Akreditif koşullan yerine getirilmişse, teyid bankası;
• İhracatçıya dönüş hakkı olmaksızın ödeme yapar
• Poliçeleri kabul eder.
• İhracatçıya dönüş olmaksızın poliçenin müzakere işlemini gerçekleştirir. (Devir ve ciro = poliçenin satın alınması)
• Sorumluluğu amir bankanın sorumluluğu kadar önemlidir. Akreditif koşullarına karşı gelinirse, ihracatçı hem amir bankaya hem de teyid bankasına karşı tavır koyabilir.
• Kendisini birinci derecede sorumlu bir konuma getiren bu hizmet karşılığında komisyon alır.

 

Akreditif İşlemleri

 

1. Alıcı ile satıcı arasında ödemenin akreditifle yapılacağını belirten bir satış sözleşmesi yapılır.
2. İthalatçı bankasına ihracatçı (lehdar) lehine akreditif açması için talimat verir.
3. Amir Banka genellikle, satıcının bulunduğu ülkedeki bir bankayla akreditifı ihbar ya da teyid etmesi için anlaşır.
4. Muhabir ya da teyid eden banka akreditifın açıldığını ihracatçıya bildirir.
5. Satıcı akreditifin açıldığını öğrenir öğrenmez, eğer belirtilen zaman içinde gerekli şartları sağlıyabilecekse, malları sevketme durumundadır.
6. Satıcı sevkiyatı yaptığını kanıtlayan belgeleri kredinin açıldığı bankaya gönderir.
7. Muhabir Banka gönderilen belgeleri kredi koşullarıyla karşılaştırdıktan sonra, gönderilen belgeler kredi şartlarına uygunsa, kredide belirtilen şartlara göre ödemede bulunur veya müzakerede bulunarak devreder ya da ciro eder.
8. Muhabir ya da teyid eden banka belgeleri amir bankaya gönderir. (Eğer muhabir banka, amir bankadan farklıysa)
9. Amir banka gönderilen belgelerin, kredi şartlannı karşılayıp karşılamadığını kontrol eder. Eğer gönderilen belgeleri yeterli bulursa;
10. Satıcı tarafından belgeler direkt olarak ona gönderilmişse ödemeyi satıcıya ya da onun için kullanılabilir fon tutan muhabir bankaya yapar.
11. Teyid eden bankaya ya da satıcıya ödemede bulunan veya poliçesini kabul eden muhabir bankaya geri ödemede bulunur.
12. Amir banka tarafından belgelerin akreditife uygunluğu tespit edildikten sonıra akreditif miktarının ödenmesi için belgeler ithalatçıya sunulur.
13. Alıcı, nakliye belgelerini malların teslimatını yapacak olan taşıyıcıya gönderir.

 

Akreditifde Ödeme Şekilleri

 

a- Peşin ödeme

 

1. Satıcı mal sevkiyatını kanıtlayan belgeleri muhabir bankaya ibraz eder.
2. Banka, belgelerin kredi şartlarını karşıladığını belirledikten sonra ödemeyi yapar.
3. Kredi meblağını satıcıya veren banka, eğer amir bankadan farklıysa, belgeleri amir bankaya gönderir. Geri ödeme ise daha önce kararlaştırılan şekilde gerçekleştirilir.

 

b- Poliçe kabulü ile ödeme

 

1. Satıcı, malların sevkiyatını yaptığını kanıtlayan belgelerle birlikte üstüne çekilmiş bir poliçeyi bankaya gönderir
2. Banka, satıcının gönderdiği belgeleri kontrol edip uygun bulduktan sonra poliçeyi kabul edip imzalar ve satıcıya geri verir.
3. Muhabir Banka belgeleri Amir Bankaya göndererek, satıcının poliçesini kabul ettiğini ve vadenin bitim tarihinde geri ödemenin daha önce kabul edildiği şekilde sağlanacağını bildirir.

 

Banka poliçeyi kabul ederek vade bitiminde poliçenin üzerindeki değeri ödeyeceğini taahhüt eder. Bu noktadan sonra, satıcı isterse bankaca kabul edilen poliçesini kendi bankasında ya da piyasada kırdırarak derhal nakde çevirir, isterse de parayı almak için vade bitimini bekler.

 

c-Devir ve ciro edilen akreditifler (Negotiation type)

 

1. Satıcı, sevkiyatı yaptığını belgeleyen belgelerle birlikte alıcı veya kredide belirlenen herhangi bir şahsın üstüne çekilmiş anında ödemeli ya da vadeli poliçeyi bankaya gönderir.
2. Banka, belgelerin ·uygunluğunu kontrol ettikten sonra, poliçenin müzarekesine geçerek poliçeyi devreder ya da ciro eder.
3. Muhabir Banka belgelerle birlikte poliçeyi amir bankaya gönderir. Geri ödeme daha önce karara bağlanmış şekliyle gerçekleşir.

 

İhracatçılar kendilerine ödemenin yapılmasından amir bankanın parayı göndermesine kadar geçen süre için "devir ve ciro" bankasına faiz ödemek durumundadırlar. Çünkü "negotiating bank" bir anlamda ihracatçıya kredi kullandırmış olmaktadır. Bununla birlikte sözkonusu faiz ya da genel adı ile "negotiation charges" ithalatçı tarafından da ödenebilmektedir.

 

"Negotiation type" (Müzareke edilebilir) bir akreditifde devir ve ciro bankalan genellikle poliçeyi iskonto ederek alırlar, ancak ihracatçılar da ödeme bankasının parayı göndermesini beklemeden tahsil etmiş olurlar.

 

Devir ve ciro bankasının amir bankaya ve ihracatçıya dönüş hakkı (rücu etme) bulunmaktadır.

 

Akreditif Çeşitleri

 

a- Kabili rücu (Dönülebilir) akreditif

 

Bu tür akreditifler, ithalatçı ,ya da bankası tarafından ihracatçıya önceden haber vermeksizin her zaman değiştirilebilir veya iptal edilebilirler. Malların transferi ve belgelerin ihracatçı tarafından muhabir bankaya ibraz edilmesinden önce akreditifin şartlan değiştirilebileceği ya da iptal edilebileceği. için ihracatçı açısından büyük risk taşımaktadır. Óte yandan ithalatçı oldukça fazla esnekliğe sahiptir. Belgelerin ihracatçı tarafından muhabir bankaya ibraz edilmesi durumunda akreditifin bankaca ya da ithalatçı tarafından iptal edilmesi veya değiştirilmesi münıkün değildir. Sevk belgeleri ihracatçı tarafından bankaya ibraz edildikten ve bankaca akreditif koşullanna uygunluğu saptanarak ödemede bulunulduktan sonra, iptal ya da değişiklik bildirimi yapılırsa bu ödeme geçerlidir ve amir banka bu ödemeyi muhabir bankaya yapmak zorundadır.Eğer satış sözleşmesinde açılacak olan akreditifin gayri kabili rücu olduğu açıkca belirtilmemişse akreditif "kabili rücu"türünde açılmış olur.

 

b- Gayrı kabili rücu (Dönülemez) akreditif

 

İhracatçının akreditifde yer alan şartlan tamamen yerine getirmesi halinde,akreditifi açan banka tarafından,

• Görüldüğünde ödenmesi kaydını taşıyorsa, ödemenin yapılacağı
• Vadeli ödeme kaydını taşiyorsa, akreditifte belirtilen vadede ödemenin yapılacağı
• Akreditife göre poliçe kabul edilecekse, akreditifin vadesi dahilinde üzerine çekilecek poliçelerin kabul edileceği şeklinde, ödeneceği konusunda taahhütleri kapsayan akreditiflere "gayri kabili rücu" akreditif denmektedir. Bu tür akreditif ancak taraflann kabulü olduğu takdirde değiştirilebilir veya iptal edilebilir. İhracatçıya ödeme konusunda sağladığı güvence dolayısıyla bu tip akreditif uluslararası ödeme şekilleri arasında en çok kullanılanıdır.

 

c- Teyidli akreditif

 

Akreditif açan banka ihracatçı tarafından yeterince tanınmıyorsa, ihracatçı kendisini güven içinde hissetmek için çekeceği poliçenin ödeneceği konusunda kendi ülkesindeki bir bankadan teminat vermesini ister. Bu şekilde, çekilen poliçe akreditifi açan bankaca ödenmediği takdirde, ihracatçının ülkesindeki banka kendisinin ödeyeceğini önceden taahhüt eder. Bu taahhüdü veren bankaya teyid eden banka denir. Bankalar teyid için ayrıca komisyon aldıklarından ek bir mali külfet getirirler ve ithalatçılar genelde teyidli akreditiften kaçınırlar. Sadece gayrı kabili rücu akreditifler teyidli olarak açılabilir.

 

Ticari İşlemlerde Kullanım Alanlarına Göre Akreditif Türleri

 

a-Rotatif-Devreden Akreditif (Revolving Credit)

 

Rotatif akreditif şartları gereğince bir miktarı veya tamamı kullanıldıkça herhangi bir belirli değişikliğe lüzum kalmaksızın eski miktar dahilinde yenilenen akreditiflerdir. Yenilemenin amacı, ihracatçının akreditiften aynı şartlarla yararlanarak, ilk akreditif şartlarına uygun olmak kaydıyla yeniden ihracat yapabilmesidir. Bu tür akreditif genellikle aynı cins malı tek bir ihracatçıdan kısım kısım ithal eden ithalatçı tarafından açılır. Rotatif akreditif zamana göre ve değere göre ilişkilendirilebilir. Zamanla ilişkili olan rotatif akreditif ikiye aynlır:

Kümülatif rotatif akreditif: İlk dönemde kullanılmayan miktar, takip eden dönemlere taşınır.

Kümülatif olmayan akreditif: Belli bir dönemde kullanılmayan miktar geçerliliğini yitirir ve bir sonraki dönemlere aktarılmaz. Örneğin: 6 aylık periyodda her ay için 15 000 $ kredi sağlanmakta olsun. Her ay bir önceki ayda belli bir miktarm çekilip çekilmediğine bakılmaksızın 15 000 $ lık miktar otomatik olarak yenilenir.

Değerle ilişkili olan rotatif akreditif, belirli geçerli dönem içinde kullanıldıktan sonra aynı şekilde ve miktarda yenilenir.

 

b-Devredilebilir Akreditif (Transferable Credit)

 

Devredilebilir akreditifde, lehine bir akreditif açılan bir ihracatçı kendi ülkesindeki üçüncü bir şahsa yani akreditifte adı geçenden başka ikinci ya da daha fazla ihracatçıya akreditifi devredebilir. Devirde ilk akreditifdeki esas şartlar değiştirilmemekte sadece miktar, mal fıyatı, akreditif vadesi ve son tarihi tarafların kabulü ile değiştirilmektedir. Akreditifin ilk lehdarı, ikinci lehdarın faturalanndan eksik olan kısımları kendi faturalanyla tamamlar ve akreditifin bu kısmını alabilir. Akreditif amiri ile lehdarın ve devredilen üçüncü şahsın adları birbirine ve şartların da yeni lehtara banka tarafından bildirilmesi gerekir. Akreditif devrolunca, birinci lehdar alıcı durumuna gelmiş olur. Bu sebeple banka, birinci lehdarı alıcı olarak göstererek ikinci lehdar için yeni bir akreditif açar.

Bu tür akreditifler sadece bir kez devredilebilirler. İkinci lehdar tekrar üçüncü bir lehdara açılan akreditifi devredemez. Sadece gayrı kabili rücu akreditifler devredilebilir.

Devredilebilir akreditifler aynı zamanda nakledilebilir akreditif hükmünü taşımaktadır. İthal edilecek olan malın, ihracatçı tarafından doğrudan sağlanmasına imkan olmayan durumlarda kullanılan ve başka bir ülkeye transferi mümkün olan akreditife nakledilebilir akreditif denmektedir.

 

c- Bölünebilir akreditif

 

Devredilir akreditifler kısımlara bölünerek çeşitli ihracatçılara Bölünebılır Akredıtıf devredilebilirler. İthalatçının dışardan satın almak istediği mallan tek bir firma sağlayamıyorsa, bölünebilir akreditif açılarak çeşitli firmalarla ticaret yürütülebilir. İthalatçı fırma yabancı ülkedeki bir tek fiıma veya temsilcisi lehine akreditifi açtırarak zamandan ve masraftan tasarruf etmiţ olur.

 

d- Kırmızı Şartlı Akreditif   (Red Clause Credit)

 

Bu tür akreditifte akreditif talimatında belirtilen özel bir hükme dayanarak muhabir banka, ihracatçı sevk belgelerini ibraz etmeden avans ödemesinde bulunur. Bu tür akreditife "redclause" denme sebebi akreditif mektubunda talimatın kırmızı mürekkeble yazılmasıdır. Akreditif talimatındaki bu hükme dayanılarak verilen avans teminat aranmaksızın makbuz ya da benzeri belgeler karşılığında verilmektedir. İhracatçıya verilen avans, malların sevkinde aracı bankaya verilen belgelerin bedelinden kesilerek kapatılmaktadır. Eğer íhracatçı yüklemeyi yapmaz ve avansı geri ödemezse muhabir banka amir bankadan faizi ile birlikte kendisine geri ödeme yapılmasını ister. Aynı şekilde amir banka da ithalatçıdan talepde bulunacaktır.

 

 

e- Green Clause akreditif

 

Akreditifi açan banka lehine, akreditifin kullanıcısı tarafından bir teminat mektubu verilmemişse, red clause akreditifleri açtıran firmalar büyük risklere girerler. Bu riskler greerr clause akreditifler ile en aza indirilebilirler. Green clause akreditifde ihracatçının mallan sevk etmesinden önce akreditiften tahsilat yapmasına olanak tanınmaktadır. Ancak bu peşin ödemeler, mallann mülkiyetini bankaya devreden ambar teslirrı makbuzları ile garanti altına alınmaktadır. Ambar teslim makbuzlan, ambar firması tarafından düzenlenir ve depolanan malların değerini belirtir.

Red clause ve green clause akreditiflerin temel amacı, ithalatçı tarafından ihracatçının finanse edilmesidir. İhracatçının ülkesindeki kredi faizlerinin, ithalatçının ülkesindeki faizlere oranla yüksek olduğu durumlarda, bu tür akreditifler kanalıyla düşük maliyetli fonlar ihracatçılara aktanlabilir.

 

f-Karşılıklı Akreditif (Back to-Back Credit)

 

Karşılıklı akreditif ihracatçının lehine açılan akreditifin devredilebilir olmadıgı zaman veya devredilse bile devir işleminin gerektirdiği ticari koşulları sağlamadığı zaman kullanılır. İhracatçı ihraç ettiği mallan kendisi üretmiyorsa ve yurtdışındaki bir üreticiden ödeme karşılığı satın almak durumundaysa karşılıklı kredi gündeme gelir. Bu durumda ihracatçı yabancı üretici lehine bir akredifin açılması için bankasına talimat verir. Bankasına teminat olarak da ithalatçının kendisi lehine açtığı akreditifi gösterir. Ülkemizde reeksport veya transit ticaret yoluyla yapılan ihracatta ve mahsup yoluyla yapılan transit ticarette karşılıklı akreditif kullanılmaktadır. Bu noktada bir ithalat akreditifınin karşılığını bir ihracat akreditifi teşkil etmektedir. Reeksportta ihracatçı, bir ülkeden almış olduğu bir malı diğer bir ülkeye satacaktır. Malı ithal ederken akreditif açar aynı zamanda aynı malı satacağı ülkedeki ithalatçı tarafından da kendisi için bir akreditif açılır. Bu durumda ihracatçının bankasında bir depo hesabı oluşur. İhracat bedeli döviz yurda geldiğinde, ithal bedeli tahsil olduktan sonra, kalan kısım ihracatçıya ödenir.

 

g-İhtiyat Akreditifi (Stand-By L/C)

 

Bu tip akreditifler bir ödeme aracından çok bir garanti gösterme aracıdır. Taraflar arasında yapılan sözleşmelerde (genellikle müteahhitlik sözleşmeleri), taraflardan birisinin (müteahhit firma) yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumuna karşın, diğer tarafın (işveren) garanti olarak bir teminat istemesi sonucu teminat gösterimi için bankalarca müteahhit taraf adına açılan kredilerdir.

 

Akreditif İşlemlerinde Genel Kurallar

 

-Alıcı

 

• Amir bankaya talimatlannı aşırı detaydan uzak bir açıklıkla vermeli ve talimatları kesinlik taşımalıdır. Öyleki, banka ithalatçının ne istediğini tahmin etmek durumunda kalmamalıdır.
• Açılan kredinin amacı alımın bedelini ödemektir. Kredi şartları ve istenen belgeler satış kontratı ile uyum içinde olmalıdır.
• Sevkiyattan önce veya sevkiyat sırasındaki mallann her türlü incelenmesi belgelendirilmelidir. Bu tür belgelerin çıkış mercileri önceden kredi anlaşmalarında mutlaka belirtilmelidir.
• Akreditif satıcının sağlıyamayacağı belgeleri zorunlu kılmamalıdır ve satıcının yerine getiremiyeceği koşullan öne sürmemelidir.

 

-Satıcı

 

• Akreditifte belirtilen meblağın kullanımına kadar geçen sürede satıcı boş durmamalı gerekli gördüğü değişiklikleri anında iletmelidir.
• Satıcı akreditifde belirlenen süreyi ve koşulları karşılıyabileceğinden emin olmalıdır.
• İhracatçı akreditifte belirtilen belgeleri zamanındá şartlara uygun olarak ibraz etmelidir. Belgeleri mümkün olduğu kadar çabuk şekilde akreditifin geçerlilik süresi içinde bankaya ibraz etmelidir.
• Belgeleri bankaya ibrazında akreditifte belirtilen koşullara göre gerek zaman gerekse belgelerin nitelikleri açısından uygunsuz bir durum ortaya çıkarsa, bankanıin belgeleri kabul etmemekle yükümlü olduğunu ihracatçı unutmamalıdır.

 

Akreditif işlemlerinde uygulanan uluslararası kuralları nereden öğrenebilirsiniz?

 

Uluslararası Ticaret Odası, "Vesikalı Krediler Hakkındaki Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar" broşürünü gözden geçirerek 1993 yılında yeniden yayınlamıştır. (Unıform Custom and Practise For Documentary Credits/U.C.P. No: 500). Bu yayın uluslararası kabul görmektedir. Temelde yasal bir yaptırımı yoksa da, akreditifli işlemlerde aşağı yukarı her ülke bu kuralları uygulamaktadır. Öyleki, ulusal hukuka bırakılan anlaşmazlıklarda dahi, yargıçlar U.C.P'yi dikkate almaktadırlar.

 

Akreditif işlemlerinin maliyeti

 

Bütün vesaikli krediler, maliyet tesbiti açısından çeşitli dilimlere ayrılırlar; Akreditif açılması, ihbarı, teyid edilmesi, düzeltilmesi, ödeme yapılması, poliçelerin kabulü, ciro edilmesi gibi, bütün bu farklı dilimler için bankalann aldıkları komisyon değişmektedir. Aynca bankalar komisyon bedelini belirlerken, tarafların ticari güvenirliliği ve bulundukları ülkelerin finans piyasasındaki yeri gibi kriterleri değerlendirirler.

 

Akreditif mektubunda yer alan bilgilere ilişkin açıklamalar[2]

 

1. Amir Bankanın adı ve adresi. ( Amir Banka genellikle ithalatçının kendi bankası olup, ithalatçının talimatı üzerine akreditifi açar.)
2. Akreditifle ilgili işlemleri içeren banka referans numarası
3. Akreditif vadesi
4. Akreditifi açtıran ithalatçının adı ve adres
5. İhracatçının (lehdar) adı ve adresi
6. Akreditifi ihbar eden bankanın adı ve adresi. Bu banka genellikle ihracatçının kendi bankasıdır.
7. Akreditifin tutarı ve döviz cinsi
8. Akreditifte belirtilen ödeme ţekli
9. İhracatçının tam sipariş tutarının altında sevkiyat (kısmi sevkiyat) yapmasına izin verilip verilmediği
10. Mallann bir araçtan diğerine aktarma yapılmasına izin verilip verilmediği
11. Malların nakliye firmasına teslim edildiği yer ve bunun için verilen en son tarih
12. Malların gönderildiği yerin adı
13. Banka tarafindan ödeme yapılmadan önce ihracatçının bankasına sunması gereken belgelerin türü ve miktarına ilişkin liste
14. Akreditif vadesi içinde, nakliyeye ilişkin belgelerin verildiği tarihten itibaren diğer belirli belgelerin sunulması için verilen süre.

 

Akreditif İşlemlerinde Görülen Yaygın Sorunlar[3]

 

3. Eğer akreditif vadesi içinde istenilen belgelerle birlikte sunulmaz ise geçerli sayılmayacaktır.

5. Eğer İhracatçının (lehdar) ismi doğru olarak belirtilmezse akreditife itibar edilmeyebilir.

7. Akreditifte belirtilen tutann diğer belgelerde belirtilen tutarla aynı olması gerekmektedir.

9. Eğer akreditifte kısmi sevkiyata izin verilmiyor ise mallann tümünün gemiye yüklenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde akreditif kabul edilmeyecektir.

10. Akreditifte aktarmaya izin verilmediği halde aktarma yapılmış ise, gecikmeler ve ekstra maliyetler ihracatçıya yüklenecektir.

11.Eğer akreditifteki yükleme koşullanna uyulmaz ise akreditif geçerli sayılmayabilir.

13. Eğer belgeler akreditifte belirtilen gerçek format ve sayıya uygun değil ise gecikmeler

ve ekstra maliyetler olabilmektedir.

1. Eğer belgeler belirtilen zaman içinde sunulmazsa akreditif geçersiz sayılabilmektedir.

 

Akreditif İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

 

1. İthalatçı ile ihracatçı arasında sözleşme yapıldığı zaman, ihracatçının tam olarak ithalatçı tarafından ne tür belgeler istendiğini bilmesi gerekmektedir. Daha sonra ihracatçı akreditif koşullannı yerine getirebilmek için akreditif vadesinin yeterli olduğundan emin olmalıdır.
2. İhracatçı, ithalatçı ile olan tüm işlemlerinde adının ve adresinin doğru bir şekilde yazıldığından emin olmalıdır. Akreditif ihracatçıya ihbar edilmediğinde ihracatçı akreditifte ve sunacağı belgelerde isminin doğru olup olmadığını kontrol etmelidir.
3. Alıcının kısmi sevkiyatı kabul edip etmediği konusu ihracatçı tarafından anlaşılır olmalıdır: Eğer kısmi sevkiyat kabul ediliyor ise teslim tarihinde bir problem çıksa bile bu durum akreditifin geçerliliğini etkilemeyecektir.
4. İhracatçının sözleşme tamamlanmadan önce, malları nasıl yükleyeceğini bilmesi gerekmektedir. Genellikle yüklemelerde aktarma işlemi yapılabilmektedir. Bazen önceden geminin aktarma yapıp yapmayacağını bilmek mümkün olmayabilmektedir. Bu gibi durumlar için akreditifin aktarma işlemine izin vermesi faydalı görülmektedir.
5. Akreditifte malların gönderildiği nokta ve gönderme tarihi, ihracatçı ile ithalatçının akreditif koşullan üzerinde anlaştıkları gibi olmalıdır.
6. İhracatçı, ithalatçının hangi belgeleri istediği konusunda emin olmalıdır. İstenilen belgelere göre, mallan yüklemeye hazırlarken, ekstra maliyetler ve gecikmeler olabilmektedir.
7. İhracatçı akreditif kendisine ihbar edildiği zaman tüm detaylan kontrol etmelidir. Aynı zamanda istenilen belgelerin hazırlanabilmesi için yeterli zamanın olup olmadığının ihracatçı tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir.

 

Akreditifte İstenen Belgeler

 

Akreditifte istenen belgeler ülkelere, firmalara ve malın cinsine göre değişse de genellikle aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır.

 

-Ticari fatura (Commercial invoice)

-Poliçe (The bill of exchange)

-Menşe Şahadetnamesi (Certificate of origin)

-Konşimento (Bill of lading)

-Kalite kontrol belgesi (Certificate of inspection)

-Sigorta poliçesi (Insurance certificate)

-ATR-l, ATR-3 ve EURO1 Dolaşım belgeleri

-Sağlık sertifikası

-Çeki listesi

 

3. Vesaik Mukabili Ödeme

 

• İhracatçı alıcı ile yaptığı sözleşmeye göre malları hazırlar
• Malları sevkeder
• Sevkiyata ait vesaiki bir bankaya götürür ve
• Bedeli tahsil edilmek kaydıyla ithalatçıya tesliminin sağlanmasını talep eder.

 

Vesaik Mukabili Ödeme şeklinde ihracatçı akreditifli ödeme şeklinde olduğu kadar güvence altında değildir. Vesaikin kabul edilmemesi, yani bedelin tahsil edilmeyerek iade edilmesi riski bulunmaktadır.

 

Bunun için bu tip ödeme şeklinde;

 

• Alıcının çok iyi tanınması ve şiparişten vazgeçmeyeceğinden emin olunması,
• Bankanın iyi seçilmesi, bedelini tahsil etmeden vesaiki teslim etmeyeceği ve bu konuda yeterince titiz davranması hususunda şüphe duyulmaması,
• İthalatçının bulunduğu ülkenin ekonomik, politik ve mali koşullarının gözönünde bulundurulması, ülkenin mevzuatı veya politikası gereği vesaik bedelinin tahsilinde engel bir durum olmadığının bilinmesi,

 

ihracatçı firmanın riski ortadan kaldırma veya azaltması açısından gereklidir.

 

Yukarıda saydığımız bu tip koşullara uyulduğu takdirde Vesaik Mukabili Ödeme ucuza malolan bir ödeme şekli olmaktadır. Komisyon ve diğer masraflar açısından maliyetinin düşük olması tercih edilme sebebidir.

 

4. Mal Mukabili Ödeme

 

• İhracatçı malını sevk eder
• Sevkiyata ait vesaiki doğrudan veya herhangi bir bedel tahsil edilmeksizin teslim edilmek üzere bir Banka aracılığıyla İTHALATÇI'ya gönderir.
• Vesaiki teslim alan ithalatçı bununla malları gümrükten çeker ve ihracatçı ile aralarındaki anlaşmaya göre tespit edilen süre içinde mal bedelini öder.

 

İhracatçı açısından en riskli ödeme şeklidir.

İthalatçının malları aldığı halde ödemeyi yapmama durumu sözkonusu olabilmektedir.

 

Bunun için bu tip ödeme şekli;

 

• Her iki tarafın birbirlerini çok iyi tanıyor olmaları ve problem çıkma ihtimalinin çok zor olması durumunda,
• Alıcının satıcının bir temsilcisi veya şubesi olması durumunda,
• Satıcının, dış pazarlara yeni girmesinden dolayı pazarda tutunabilmek için başlangıçta azami tavizi göstermek zorunluluğunu hissetmesi durumunda,
• Mevzuatın bu ödeme şeklini şart koşması durumunda,
• Satıcı ülkenin ekonomik ve mali koşullarının iyi olmamasından dolayı ihracatçının ödeme şekli pazarlığı yapacak kadar güçlü olmaması durumunda,

 sözkonusu olmaktadır.

 

5. Alıcı Firma Prefinansmanı

 

İhracatla ilgili malın finansmanında kullanılmak üzere, firmalarca bizzat yurtdışındaki alıcıdan sağlanarak Türkiye'deki bankalar tarafından alışı yapılan bu krediler, fiili ihracın yapılması ile ihracat bedeli haline gelir.

Bu prefinansman kredisine istinaden yapılacak ihracatta GÇB üzerine ihracatın "prefinansmanlı ödeme" şekline göre yapıldığı belirtilir. Süreler dahil diğer hususlarda peşin bedel hükümleri uygulanır.

Peşin dövizler için geçerli olan esaslar prefinansman için de geçerli olmaktadır. Ayrıca, ihracat akreditiflerinin peşin ödemeye imkan verilen kısmı;

 

• Red-Clause akreditifler,
• Down payment kaydı bulunan akreditifler,
• Red Clause veya Down Payment gibi bir kayıt bulunmamakla beraber akreditif şartlarında akreditif tutarının belirli bir kısmının peşin ödeneceğine dair bir hüküm bulunan akreditifler,

ile,10 Haziran 1987 tarihinden itibaren "Konsinye Avansı" olarak alışı yapılan ve konsinye ihracatın bedeline mahsubu istenen dövizler, prefinansman hükümlerine tabii olmaktadır.

 

 

 

 

 

6. Kredili Ve Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracatta Ödemeler

 

İhracat Rejimi Kararı ve Yönetmeliğine göre gerçekleştirilen Kredili ihracatın bedelleri, tespit olunmuş yurda getirilme sürelerinin dışında, fakat satış sözleşmesinde belirtilen süreleri izleyen 30 gün içinde, yurda getirilir.

 

Satış sözleşmesindeki sürelere uygun taksitlerin tahsili için poliçe düzenlemesi halinde, bu poliçelerin iskonto ve tahsiline ilişkin hususlarda kabul kredili ödeme şekline göre işlem yapılır.

 

Finansal Kiralama (leasing) Mevzuatı çerçevesinde kiralama yoluyla yapılan ihracatta ihracat bedelleri kiralama sözleşmelerinde belirtilen süreleri izleyen 30 gün içinde yurda getirilir.